Nefropatia nadciśnieniowa

Aktualizacja: piątek, Grudzień 8, 2023 - 03:06
Nefropatia nadciśnieniowa

 

Nefropatia nadciśnieniowa, grupująca różne stany nerek, wynika z długotrwałego wzrostu ciśnienia krwi i prowadzi do uszkodzenia układu wydalniczego, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do przewlekłej niewydolności nerek. Zalicza się do niej zarówno schorzenia wywołane pierwotnym nadciśnieniem tętniczym, jak i uszkodzenia nerkowe spowodowane wtórnym wzrostem ciśnienia krwi. Szczególnie pasuje tutaj zjawisko tzw. „błędnego koła nerkowego”, gdzie wzrost ciśnienia krwi uszkadza nerki, co z kolei nasila ciśnienie krwi. Ten rodzaj nefropatii jest drugi pod względem częstości i dotyka przede wszystkim osoby starsze, z nieco wyższą częstością u kobiet. Zaburzenia urodynamiczne częściej komplikują nefropatię u mężczyzn. Częstość występowania choroby odpowiada epidemiologii nadciśnienia tętniczego.

Główną przyczyną nefropatii nadciśnieniowej jest chronicznie podwyższone ciśnienie krwi. Przewlekłe nadciśnienie prowadzi do stwardnienia pierwotnego, takiego jak pomarszczone nerki, co jest podstawą patogenezy zaburzeń nefrologicznych. Jednak nie wszyscy pacjenci z nadciśnieniem tętniczym doświadczają tych zaburzeń, co sugeruje istnienie dodatkowych czynników zwiększających podatność nerek na wysokie ciśnienie. Do takich czynników zaliczamy:

Starszy wiek. Powyżej 40-50 lat zwiększa się ryzyko nadciśnienia tętniczego, zmieniają się procesy metaboliczne, a elastyczność ścian naczyń oraz potencjał regeneracyjny maleją. W rezultacie, uszkodzenia nefronów wywołane wysokim ciśnieniem krwi często nie są w pełni odwracalne, co prowadzi do rozwoju nefropatii.

Złe nawyki. Palenie, nadmierne spożywanie alkoholu i niezdrowe odżywianie zwiększają obciążenie wielu układów organizmu, w tym wydalniczego, co przy nadciśnieniu tętniczym dodatkowo zwiększa ryzyko nefropatii nadciśnieniowej.

Genetyczne predyspozycje. U niektórych osób uszkodzenia nerek spowodowane wysokim ciśnieniem krwi występują łatwiej niż u innych, co często ma charakter dziedziczny i wskazuje na genetyczne podłoże.

Współistniejące choroby. Cukrzyca, choroby układu moczowego, przewlekłe choroby zakaźne innych narządów mogą przyspieszać rozwój nefropatii spowodowanej wysokim ciśnieniem krwi.

Opracowanie medyczne na temat nefropatii nadciśnieniowej prezentuje jej złożone i wieloaspektowe mechanizmy patogenne, które prowadzą do charakterystycznego, zróżnicowanego obrazu klinicznego. Wysokie ciśnienie krwi niekorzystnie oddziałuje na ściany małych naczyń nerkowych, co początkowo zmniejsza ich elastyczność, a w dalszym etapie prowadzi do hialinozy i rozsianego stwardnienia. Takie zmiany utrudniają odżywianie tkanki nerkowej i indukują tworzenie się blizn z tkanki łącznej. W zaawansowanych stadiach choroby obserwuje się śmierć i stwardnienie nefronów oraz kanalików, co klinicznie manifestuje się rozwijającą się przewlekłą niewydolnością nerek i morfologicznie – obrazem pierwotnie pomarszczonej nerki.

Dodatkowo, współwystępujące procesy chorobowe takie jak miażdżyca naczyń nerkowych, angiopatia cukrzycowa, zaburzenia urodynamiczne oraz zmiany zapalne w zapaleniu odmiedniczkowym nerek i kłębuszkowym zapaleniu nerek przyspieszają i nasilają nefropatię. Zaangażowanie aparatu przykłębuszkowego prowadzi do wzrostu produkcji reniny, co z kolei podwyższa ciśnienie tętnicze przez aktywację układu renina-angiotensyna-aldosteron, tworząc „błędne koło” pogarszające stan pacjentów.

 

Nefropatia nadciśnieniowa objawy

Objawy nefropatii nadciśnieniowej często są maskowane przez długotrwałe objawy związane z nadciśnieniem i chorobami współistniejącymi. Jednym z pierwszych objawów jest nokturia, czyli zwiększona nocna diureza, prowadząca do wielokrotnego budzenia się w nocy. To skutkuje pogorszeniem jakości snu, a w efekcie zmniejszoną wydajnością w ciągu dnia, bólami głowy i drażliwością. W miarę postępu choroby, dołączają się objawy takie jak zatrzymanie płynów w organizmie, widoczne przez obrzęki twarzy, które z czasem stają się bardziej uporczywe. Rozwój obrzęków może być nasilony przez spożycie pokarmów o działaniu osmotycznym, jak słone lub pikantne potrawy i napoje alkoholowe.

W zaawansowanym stadium nefropatii, obserwuje się również zmniejszenie objętości codziennej diurezy lub ilości wydalanego moczu, co wskazuje na istotne zmniejszenie współczynnika przesączania kłębuszkowego i zbliżanie się do stanu przewlekłej niewydolności nerek. Dodatkowo, pacjenci mogą doświadczać innych objawów takich jak obrzęki, bóle głowy, nieprzyjemny zapach z ust i ciała, swędzenie skóry, suchość błon śluzowych i skóry.

 

Nefropatia nadciśnieniowa rozpoznanie

Rozpoznanie nefropatii nadciśnieniowej jest domeną nefrologa lub kardiologa, w zależności od dominujących objawów. Niezbędna jest ścisła współpraca między specjalistami dla dokładnej diagnozy, leczenia i prognozowania przebiegu choroby. Diagnostyka dzieli się na dwie fazy: ustalenie przyczyn stałego wzrostu ciśnienia krwi oraz identyfikację zmian w nerkach. W tym celu stosuje się różnorodne metody instrumentalne i laboratoryjne:

  • Wywiad i historię choroby. Pytania dotyczą czasu trwania objawów nadciśnienia, takich jak bóle głowy czy kołatanie serca, oraz ewentualnego wcześniejszego rozpoznania nadciśnienia. Kryterium diagnostycznym nefropatii jest jej obecność przez minimum 10 lat u pacjentów poniżej 50 roku życia i 5 lat u osób starszych. W badaniu zwraca się uwagę na obecność obrzęków, ich nasilenie oraz rozmieszczenie, często na twarzy w pierwszej części dnia.

  • Biochemia krwi. We wczesnych stadiach nefropatii badania krwi nie wykazują chorobowych zmian pochodzenia nerkowego. Gdy dochodzi do znacznego spadku filtracji kłębuszkowej i nasilenia objawów przewlekłej niewydolności nerek, obserwuje się spadek poziomu białka całkowitego, występowanie niedokrwistości hiporegeneracyjnej oraz wzrost stężenia azotu, mocznika, kreatyniny i lipidów. W moczu stwierdza się białko (do 1-3 g/l), z białkomoczem zależnym od stopnia uszkodzenia nerek.

  • Testy czynności nerek. Najbardziej informacyjną metodą jest próbka moczu, oceniająca dobową objętość diurezy, gęstość wydalanego płynu oraz stosunek objętości moczu dziennego do nocnego. W nefropatii nadciśnieniowej charakterystyczne jest nokturia (zwiększona diureza nocna) i zmniejszona całkowita dobowe ilości moczu. Test pozwala określić współczynnik filtracji kłębuszkowej - w nefropatii jest on niższy niż 60, a jego wartość spada wraz ze stopniem uszkodzenia nefronów.

  • Badania instrumentalne. Urografia wydalnicza ujawnia spowolniony proces filtracji - kontrast jest wydalany przez nerki wolniej niż norma. USG nerek w początkowej fazie choroby może nie wykazywać żadnych zmian, ale w miarę postępu schorzenia obserwuje się zmniejszenie wielkości nerek, ich powierzchnia staje się nierówna, a układ odmiedniczkowy może ulec deformacji.

Diagnoza różnicowa jest konieczna w przypadku innych typów nefropatii, zarówno zapalnych, jak i niezapalnych. W fazie zaawansowanej przewlekłej niewydolności nerek trudno jest odróżnić nefropatię nadciśnieniową od innych podobnych schorzeń, ponieważ nie jest jasne, co pierwotnie wystąpiło - choroba nerek czy wysokie ciśnienie krwi. Do potwierdzenia diagnozy zaleca się wykonanie dodatkowych badań, takich jak oznaczanie poziomu hormonów, badania radioizotopowe oraz inne metody diagnostyczne.

 

Nefropatia nadciśnieniowa leczenie

Leczenie nefropatii nadciśnieniowej polega na kompleksowym podejściu, które łączy zarówno metody niemedyczne, jak i farmakologiczne, z uwzględnieniem głównego czynnika wywołującego - nadciśnienia tętniczego. W leczeniu tego schorzenia nerek kładzie się nacisk na kontrolę ciśnienia krwi, biorąc pod uwagę wpływ leków na zmniejszoną filtrację kłębuszkową. Podstawowe elementy terapii nefropatii nadciśnieniowej obejmują:

Środki niemedyczne. Dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i uszkodzeniem nerek kluczowe jest utrzymanie odpowiedniego bilansu wodnego i ograniczenie ilości spożywanego chlorku sodu do maksymalnie 2,4 grama dziennie. Jednak zupełna eliminacja soli kuchennej może prowadzić do hiponatremii, podniesienia poziomu azotu we krwi oraz osłabienia przepływu krwi przez nerki. Dlatego planowanie diety w przypadku nefropatii nadciśnieniowej powinno uwzględniać indywidualne wskaźniki pacjenta.

Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ACE). Są one skuteczne w leczeniu różnych postaci nadciśnienia tętniczego i posiadają właściwości nefroprotekcyjne. Pomagają one w zmniejszeniu proteinurii i poprawiają przepływ krwi w nerkach.

Blokery receptora angiotensyny. Ta grupa leków działa na podobnej zasadzie co inhibitory ACE, blokując mechanizm wzrostu ciśnienia krwi. W ciężkich przypadkach nefropatii można łączyć leki z obu grup.

Antagoniści wapnia. Pomagają zwiększyć przepływ krwi do nerek, co przyczynia się do spowolnienia degradacji nefronów i procesów stwardnienia tkanki nerkowej. Ich stosowanie w połączeniu z blokerami receptora angiotensyny i inhibitorami ACE efektywnie redukuje proteinurię.

Środki pomocnicze. W leczeniu tej choroby niezbędne jest stosowanie leków adresujących towarzyszące zaburzenia. Najczęściej stosuje się diuretyki, statyny, leki przeciwpłytkowe oraz leki hipoglikemiczne w przypadku cukrzycy.

Monitorowanie funkcji wydalniczej nerek, w tym parametrów biochemicznych moczu i krwi oraz regularna ocena ciśnienia krwi, jest niezbędne w trakcie leczenia. Optymalna kontrola ciśnienia krwi poniżej 130/60 mmHg oraz utrzymanie poziomu białkomoczu poniżej 0,5 g/l są kluczowe dla skuteczności leczenia. Nawet krótkotrwałe odstępstwa od schematu terapeutycznego mogą negatywnie wpływać na przebieg choroby. W przypadku postępującej przewlekłej niewydolności nerek konieczne może być zastosowanie hemodializy i leczenia infuzyjnego.

Najczęściej występującym powikłaniem, a według niektórych źródeł naturalną konsekwencją, nefropatii nadciśnieniowej jest przewlekła niewydolność nerek, znana jako CRF. Ta kondycja rozwija się na skutek uszkodzenia większości nefronów - podstawowych jednostek funkcjonalnych nerek - oraz niedokrwienia narządu spowodowanego problemami naczyniowymi. Efektem jest azotemia oraz szereg zaburzeń metabolicznych. W rzadkich przypadkach, nadciśnienie może prowadzić do ostrej niewydolności nerek. Nefropatia nadciśnieniowa może również sprzyjać rozwojowi kamicy moczowej, infekcjom i stanom zapalnym, takim jak kłębuszkowe zapalenie nerek, oraz zaburzeniom urodynamicznym.

 

Nefropatia nadciśnieniowa rokowanie zapobieganie 

Prognoza w przypadku nefropatii nadciśnieniowej jest generalnie pozytywna, pod warunkiem przestrzegania zaleceń dietetycznych i leczenia. Kluczowe jest regularne kontrolowanie ciśnienia krwi, metabolizmu oraz biochemicznych wskaźników funkcji nerek. Ignorowanie zaleceń lekarza może prowadzić do progresji niewydolności nerek, aż do przewlekłej niewydolności oraz mocznicy. Powikłania mogą obejmować problemy sercowo-naczyniowe i neurologiczne, w tym zawały serca czy udary mózgu. Zaleca się profilaktykę osobom z długotrwałym podwyższonym ciśnieniem krwi, obejmującą regularne badania krwi i moczu co 6 miesięcy, z konieczną konsultacją nefrologa. Monitorowanie to pozwala na szybką detekcję uszkodzeń nerek i dostosowanie leczenia hipotensyjnego.

 

Katalog chorób: Choroby układu moczowo-płciowego

Dziękujemy za przeczytanie artykułu lub obejrzenie zdjęć. Jesteśmy grupą entuzjastów medycyny, która pisze artykuły, by dzielić się wiedzą i najnowszymi odkryciami w dziedzinie opieki zdrowotnej. Naszym celem jest edukowanie i informowanie zarówno specjalistów jak i szeroką grupę czytelników.

ZOBACZ ZDJĘCIA CHORÓB SKÓRNYCH NA ...