Co szukasz ?

Dżuma

Dżuma choroba objawy, diagnoza, leczenie. Czy dżuma powraca, epidemia, dżuma plaga. Czy dżuma występuje, występowała w Polsce, Mongoli, Chinach, Europie ? Dużo informacji i ciekawostek medycznych na temat choroby dżumy znajdziesz poniżej w artykule opisującym chorobę zakaźną jaką jest dżuma.

Aktualizacja: 07/10/2020 - 19:29
dżuma

Dżuma (czarna śmierć, mór, zaraza morowa) choroba zakaźna objawy, postacie choroby leczenie

OPIS CHOROBY

Dżuma choroba zakaźna inaczej zwana ( czarna śmierć, mór, zaraza morowa ) jest wysoce zaraźliwą infekcją bakteryjną z wieloma drogami przenoszenia i rozprzestrzeniania się epidemii, charakteryzującą się ciężkim zatruciem, gorączką, krwotocznym i martwiczym stanem zapalnym w węzłach chłonnych, płucach i innych narządach, a także możliwym rozwojem posocznicy Posocznica, czyli inaczej sepsa.
 

Wyróżnia się trzy zasadnicze postacie choroby dżumy:

  • dymieniczą,

  • posocznicową (septyczną),

  • płucną

 

Pierwszą znaną pandemią choroby dżumy jest „ Dżuma Justyniana ”, która zaczęła się w Egipcie , i objęła terytorium całego cywilizowanego świata tamtych czasów. Według szacunków zginęło ponad 100 milionów ludzi.

W XIV wieku Europa doświadczyła strasznej epidemii „ czarnej śmierci ” sprowadzonej ze wschodnich Chin. Około lat trzydziestych i trzydziestych XX wieku epidemia dżumy zaczęła rozprzestrzeniać się w Chinach i Azji Środkowej, przenikając na Bliski Wschód i Egipt. Muzułmańskie źródła historyczne piszą o ogromnej śmiertelności, szybkości rozprzestrzeniania się choroby i niespotykanej zarazie. W 1346 r. zaraza dżumy została przywieziona na Krym , a stamtąd do Europy. W 1348 r. według szacunków zmarło z tego powodu prawie 15 milionów ludzi, co stanowiło jedną czwartą całkowitej populacji Europy tamyuch czasów. W 1351 r. dżuma wystąpiła w Polsce. Do 1352 r. w Europie zmarło 25 milionów ludzi, co stanowi jedną trzecią populacji tamtych czasów Europy.

Obecnie na świecie szacunkowo zaraża się około 2,5 tysiąca osób rocznie. Naturalne ogniska choroby dżumy znajdują się w Ameryce Południowej (Brazylia, Boliwia, Peru, Ekwador), Afryce (Zair, Madagaskar, Tanzania), Azji (Wietnam, Chiny, Mongolia) możliwe też w Europie.

Dżuma dymienicza jest znacznie bardziej niebezpieczna niż Covid-19 i może przenikać do organizmu podczas przenoszenia przez kropelki w powietrzu dużo łatwiej niż koronowirus.

Dżumę wywołuje bakteria nie wirus, nieruchoma pałeczka, barwiąca się ujemnie przy wykorzystaniu metody Grama, nieprzetrwalnikująca, bakteria zwana Yersinia pestis.  Bakteria wywołująca chorobę zakaźną dżumę jest wrażliwa na popularne środki dezynfekcyjne (środki chemiczne i wysoką temperaturę). Wykazuje względnie dużą oporność na niskie temperatury. W środowisku przeżywa zwykle od miesiąca do pół roku.

 

Głównym siedliskiem i źródłem infekcji dżumy są dzikie gryzonie ( stwierdzono ponad 300 gatunków), rozpowszechnione wszędzie na całym świecie. Głównymi źródłami w przyrodzie są świstaki, wiewiórki ziemne, myszoskoczki, nornice. Istnieją dowody na rolę wielbłądów jako źródła infekcji dżumy. Szczególnym zagrożeniem jako źródłem czynnika wywołującego infekcję jest osoba z odmianą dżumy płucnej. Nosicielami patogenu są pchły (ponad 100 gatunków) i niektóre gatunki kleszczy, które wspierają proces epizootyczny w naturze i przekazują patogen synantropijnym gryzoniom, wielbłądom, kotom i psom. Zakażenie człowieka następuje przez przeniesienie, kontakt, krople pokarmowe i unoszące się w powietrzu. Ludzka podatność na zarazę jest powszechna.

 

Patogen bakteria dżumy przedostaje się do organizmu ludzkiego przez skórę, drogi oddechowe i przewód pokarmowy. Miejsca dostania się patogenu do ciała człowieka określa rozwój pierwszej lub drugiej formy klinicznej zarazy. W miejscu przenikania patogenu na skórę w 3-4% przypadków u c zakażonych osób występuje wykwit w postaci plamki lub krosty (forma skóry zarazy). Częściej patogen z miejsca wprowadzenia rozprzestrzenia się do węzłów chłonnych, gdzie jest zatrzymany na krótki czas. W tym przypadku powstaje dymienica dżumowa z rozwojem zmian zapalnych, krwotocznych i martwiczych w węzłach chłonnych (postać dymieniczna). Następnie bakteria Yersinia pestis dostaje się do krwioobiegu i rozprzestrzenia się po całym organizmie osoby chorej, powodując uszkodzenie narządów wewnętrznych i tworzenie wtórnych pęcherzyków. Forma septyczna zarazy charakteryzuje się masowym zaszczepieniem narządów wewnętrznych.

 

KLASYFIKACJA ICD-10 CHOROBY DŻUMY:
A 20.0 - DŻUMA DYMIENICZA
A 20.1 - DŻUMA SKÓRY I TKANKI PODSKÓRNEJ
A 20.2 - DŻUMA PŁUCNA
A 20.3 - ZAPALENIE OPON MÓZGOWYCH (DŻUMOWE)
A 20.7 - DŻUMA POSOCZNICOWA
A 20.8 - INNE POSTACIE DŻUMY
DŻUMA O PRZEBIEGU PORONNYM
DŻUMA BEZOBJAWOWA
DŻUMA ŁAGODNA
A 20.9 - DŻUMA, NIE OKREŚLONA

Objawy dżumy.

Okres inkubacji choroby dżumy u człowieka wynosi od 3 do 6 dni. Choroba zaraza morowa zaczyna się ostro. Temperatura ciała chorego z obecnością silnych dreszczy gwałtownie wzrasta do 39 ° - 40 ° C. Pojawiają się takie objawy jak: ból głowy, ból mięśni, nudności, wymioty. Świadomość pacjenta chorego jest zaburzona, możliwe jest pobudzenie psychoruchowe, majaczenie, omamy, chwiejny chód, niewyraźna mowaTwarz i spojówka są przekrwioneSkóra chorego na dżumę jest sucha, często występuje wysypka skórna, krwotok. Rozwijają się objawy uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego - tachykardia, spadek ciśnienia krwi, arytmia, duszność, sinica. W przyszłości rozwijają się objawy charakterystyczne dla określonej postaci klinicznej dżumy.

Chorobę dżumę można rozpoznać po powiększonych węzłach chłonnych zdjęcie ponizej

dżuma na węzłach chłonnych
Choroba dżuma powiększone węzły chłonne

 

Powiększone węzły chłonne  w pachwinach w chorobie dżumie zdjęcie:

 

 węzły chłonne w pachwinach choroba dżuma
Powiększające się węzły chłonne w pachwinach choroba dżuma

Powyżej wymienione objawy dżumy są to  typowe objawy choroby. Ale nadal istnieje podział dżumy na postać dymieniczą, płucną i septyczną i jelitowa. A ich objawy są nieco inne dla każdego rodzaju dżumy.

Dżuma dymienicza

  • Charakteryzuje się tworzeniem pęcherzyków - stan zapalny węzłów chłonnych nazywanych potocznie dymienicami. Zwykle są to węzły pachwinowe, pachowe lub szyjne. Te dymienice bolą od pierwszego dnia choroby, dlatego cierpiący przyjmuje wymuszone pozy. Dymienice najpierw kondensują, a następnie powiększają się, a następnie skóra nad nimi nabiera szkarłatno-cyjanotycznego koloru, skóra nad dymienicą jest napięta, jaskrawo przekrwiona. Po około 6-8 dniach choroby środek dymienicy mięknie, stan pacjenta poprawia się. W dniach od 8 do 12 dnia choroby dżumy dymienica zostaje otwarta, wylewa się z niej gęsta żółtozielona wydzielina - ropa, a następnie w tym miejscu powstaje wrzód. Wrzód goi się powoli.

Dżuma płucna.

  • Charakteryzuje się silnym bólem w klatce piersiowej, kaszlem z krwawą plwociną, dusznością. Od 2 do 3 dni po wystąpieniu choroby czarnej śmierci rozwija się niewydolność krążeniowo-oddechowa i śpiączka.

 

Dżuma posocznicową (septyczną) postać pierwotną i wtórną.

 

  • Pierwotna postać septyczna dżumy. Występuje po krótkim okresie inkubacji u zakażonej osoby od 1do 2 dni i charakteryzuje się ostrym początkiem, nagłym wzrostem temperatury ciała chorego do 39-40 ° C, z dreszczami, rozwojem toksycznej encefalopatii, objawami krwotocznymi (krwotoki na skórze i błonach śluzowych, krwawienie z przewodu pokarmowego i nerek).  Bez leczenia w 100% przypadków kończy się śmiertelnie.

  • Wtórna septyczna postać dżumy  jest powikłaniem dymieniczym i charakteryzuje się ciężkim przebiegiem, obecnością wtórnych ognisk infekcji.
    Okres inkubacji zarazy dżumy jest krótki, od kilku godzin do 2 dni. Choroba u pacjenta rozpoczyna się gwałtownie, z gwałtownym wzrostem temperatury ciała do 40 ° C, objawami zespołu zatrucia charakterystycznego dla dzumy. W 2-3 dniu choroby pojawia się silny kaszel, występują ostre bóle w klatce piersiowej, duszność u chorego. Kaszlowi w chorobie dżumie towarzyszy uwolnienie najpierw ciała szklistego, a następnie ciekłej pienistej krwawej plwociny. Oddychanie u chorego jest osłabione. Śmierć występuje w dniu od 3 do 5 ze zwiększoną niewydolnością płuc, obrzękiem płuc.

 

Wtórna płucna postać dżumy objawowo przypomina pierwotną dżumę płucną

Postać jelitowa dżumy jest rzadka, towarzyszy jej biegunka, powtarzające się wymioty, ból brzucha. 

Rozpoznanie diagnostyka dżumy.

Rozpoznanie choroby nie jest trudne, przeprowadza ją specjalista chorób zakaźnych. Krew, zawartość dymienic, plwociny i moczu są pobierane do analizy . Krew jest badana na obecność bakterii Yersinia pseudotuberculosus, grzybów Candida, Mycobacterium tuberculosis, duru brzusznego i paratyfoidalnego. Obecność pałeczki dżumy w materiale biologicznym potwierdza diagnozę. Zajęcie płuc w przebiegu odmiany dżumy płucnej potwierdza badanie RTG klatki piersiowej.

Leczenie dżumy.

Pacjent chory na dżumę powinien zostać natychmiast hospitalizowany na oddziale szpitala chorób zakaźnych. Środki bezpieczeństwa są nierozerwalnie związane z zapobieganiem infekcji personelu, który musi natychmiast założyć kombinezon odporny na zarazę i poddać się profilaktycznemu leczeniu antybiotykiem, które trwa przez wszystkie dni, które spędza w kwarantannie.
Leczenie dżumy jest złożone i obejmuje stosowanie czynników etiotropowych, patogenetycznych i objawowych. W leczeniu dżumy najskuteczniejsze są antybiotyki z serii streptomycyny: streptomycyna, dihydrostreptomycyna, pasomycyna.

W obecnych czasach przy rozwiniętej medycynie i w nowoczesnych szpitalach, stosując środki przeciwbakteryjne śmiertelność dżumy jest dość niska - nie więcej niż 5-10%. Wczesna diagnoza choroby i odpowiednia opieka medyczna, przyczyniają się do wyzdrowienia chorego bez wyraźnych konsekwencji zdrowotnych. W rzadkich przypadkach rozwija się przemijająca sepsa dżumy (piorunująca postać dżumy), która jest trudna do zdiagnozowania i leczenia, często kończąc się zgonem.

Zapobieganie dżumie.

 

Środki zapobiegawcze obejmują informowanie ludności o obecności zarazy dżumy w miejscu zamieszkania i okolicy oraz rozpowszechnianie zaleceń dotyczących potrzeby ochrony przed ukąszeniami pcheł i nie dotykania ciał martwych zwierząt. Zasadniczo należy unikać bezpośredniego kontaktu z zakażonymi płynami ustrojowymi i tkankami. 
 

Zwalczanie epidemii dżumy.

 

  • Wykrywanie i neutralizacja źródła zakażenia: identyfikacja najbardziej prawdopodobnego źródła zakażenia na obszarze na którym zidentyfikowano przypadek (choroby dżumy) człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc gromadzenia zwłok małych zwierząt potencjalnie roznoszących chorobę. Przeprowadzanie odpowiednich środków kontroli zakażeń. Należy unikać niszczenia gryzoni aż do momentu zniszczenia pcheł przenoszących dżumę, ponieważ pchły martwego gryzonia zostaną przeniesione na nowego żywiciela i rozprzestrzenianie się infekcji będzie kontynuowane dalej.

  • Opieka zdrowotna dla pracowników służby zdrowia którzy biorą czynny udział w zwalczaniu epidemii: informowanie i szkolenie pracowników służby zdrowia w zakresie zapobiegania zakażeniom i środków kontroli. Pracownicy mający bezpośredni kontakt z chorobą płucną powinni nosić środki ochrony osobistej i otrzymywać antybiotyki jako profilaktykę przez siedem dni lub przynajmniej przez czas, kiedy są narażeni na ryzyko podczas pracy z zakażonymi pacjentami na chorobę zakaźną dżumę.

  • Zapewnienie właściwego leczenia osobą chorym: zapewnienie pacjentom odpowiedniego leczenia antybiotykami, a także dostępności odpowiednich zapasów antybiotyków.

  • Izolacja pacjentów z odmianą dżumy płucnej: pacjentów należy odizolować, aby nie rozprzestrzeniać zakażenia kropelkami w powietrzu. Zapewnienie tym pacjentom ochronnych masek na twarz może zmniejszyć ryzyko rozprzestrzeniania się infekcji.

  • Nadzór: identyfikacja i śledzenie oraz możliwa kwarantanna osób pozostających w bliskim kontakcie z chorymi na dżumę płucną i prowadzenie wśród nich profilaktyki antybiotykowej przez 7 dni.

  • Pobieranie próbek od chorych na chorobę zakaźną, które należy starannie pobrać, przestrzeganie wszystkich środków zapobiegawczych i procedur kontroli zakażeń, a następnie wysyłanie do laboratorium w celu przetestowania.

  • Dezynfekcja: Zaleca się regularne mycie rąk mydłem i ciepłą wodą lub stosowanie żeli i płynów zawierających alkohol do dezynfekcji rąk. Do dezynfekcji dużych obszarów można użyć 10-procentowego roztworu domowego wybielacza (roztwór należy przygotowywać codziennie).

  • Przestrzeganie środków ostrożności dotyczących pochówku zmarłych osób na dżumę: rozpylanie środków antyseptycznych na twarz / klatkę piersiową zwłok pacjentów prawdopodobnie zmarłych na zarazę płucną jest niepraktyczne i nie jest zalecane. Należy zakryć obszar ściereczką nasączoną środkiem antyseptycznym, dezynfekcyjnym.

OBJAWY
Zaburzenia snu, Obrzęk węzłów chłonnych, Kaszel, Ból w klatce piersiowej, Gorączka

Katalog chorób: Choroby zakaźne
Back to Top