Co szukasz ?

Artroza stawu kolanowego

Aktualizacja: 03/06/2021 - 20:50
 artroza kolana

Choroba zwyrodnieniowa kolan (gonartroza ) artroza kolana

OPIS CHOROBY

Artroza kolana jedna z najczęstszych przewlekłych chorób stawów. Prowadzi do stopniowego niszczenia stawu kolanowego. Często towarzyszy artrozie silny ból. Osoba cierpiąca na artrozę kolanową pozbawiona jest możliwości wykonywania zwykłych czynności fizycznych: chodzenia, wchodzenia po schodach, chodzenia po mieszkaniu. Choroba zwyrodnieniowa kolan (gonartroza ) jest częstą chorobą, w której następuje stopniowe niszczenie (zwyrodnienie) tkanki chrzęstnej, a następnie zaangażowanie otaczających struktur w proces degeneracji. Bez szybkiej pomocy lekarza choroba staje się przyczyną silnego bólu i ograniczenia mobilności, aw zaawansowanych przypadkach prowadzi do niepełnosprawności.

Staw kolanowy regularnie doświadcza ogromnego obciążenia w życiu codziennym. Chodzenie, bieganie, skakanie, wchodzenie po schodach i samo wstawanie mają wpływ na stan chrząstki kolanowej. Procesy destrukcji i odbudowy pozostają w stałej równowadze, ale jeśli pod wpływem pewnych przyczyn równowaga ta zostanie zachwiana, rozpoczyna się stopniowy rozwój artrozy.

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego wiek jest głównym czynnikiem ryzyka, niestety choroba może również dotknąć ludzi w bardzo młodym wieku. W wyniku zapalenia uszkadzana jest przede wszystkim chrząstka a także więzadeł, łąkotek i innych struktur stawowych. Jednak to utrata tkanki chrzęstnej w największym stopniu determinuje nasilenie rozwoju artrozy. Naturalna poduszka między kośćmi, jaką jest chrząstka, ulega osłabieniu. Kiedy tak się dzieje, kości w stawie ściągają się do siebie (utrata grubości chrząstki) i ocierają się o siebie. Końce włókien nerwowych, które rozwarły się z powodu utraty grubości chrząstki, są podrażniane przy każdym ruchu. Tarcie powoduje ból, obrzęk (można to zobaczyć na USG, a czasem nawet gołym okiem), sztywność, osłabienie zdolności motorycznych, a później powstawanie wyrostków kostnych - osteofitów (widoczne na zdjęciach rentgenowskich i USG). Ta choroba opiera się na przewlekłym zapaleniu, które niszczy chrząstkę.

Stopniowo w kolanie pojawia się cały kompleks zmian:

  • przerzedzenie chrząstki aż do całkowitego zaniku;

  • zmiany w składzie i zmniejszenie ilości mazi stawowej;

  • uszkodzenie kości z powodu tarcia o siebie;

  • pojawienie się kostnych wypukłości ( osteofitów - osteofity to zmiany określane jako dzioby lub narośla kostne, których cechą charakterystyczną jest miejscowa dobudowa tkanki kostnej ), najpierw wzdłuż krawędzi stawu, a następnie na całym jego obszarze;

  • zagęszczenie torebki stawowej w wyniku przewlekłego procesu zapalnego, co prowadzi do sztywności stawów;

  • kompensacyjny skurcz otaczających mięśni.

Ostatecznie kolano znacznie się deformuje, a mobilność jest ograniczona, co prowadzi do niepełnosprawności osoby.

W zależności od lokalizacji choroba zwyrodnieniowa kolan może być jednostronna i dotyczyć prawego lub lewego kolana lub obustronna. W takim przypadku dotyczy to obu nóg.

 

Do rozwoju artrozy przyczyniają się dwie grupy czynników

Niemodyfikowalne - ani lekarz, ani pacjent nie mają na nie wpływu:

  • podeszły wiek, zdolność tkanki chrzęstnej do regeneracji spada wraz z wiekiem. Jednocześnie zwiększa się liczba cykli pracy stawu, sumowane są mikro przeciążenia, a niekiedy poważne kontuzje;

  • nadwaga zwiększa obciążenie stawu kolanowego. Każdy dodatkowy kilogram obciąża kolana o kolejne 3-4 kg. Nieprawidłowa tkanka tłuszczowa wytwarza substancje, które dostają się do stawu przez krew i powodują uszkodzenia.

  • czynniki genetyczne, dziedziczne predyspozycje czynniki genetyczne odgrywają ważną rolę w rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów. Wystąpienie artrozy lub choroby reumatycznej u rodzica znacząco zwiększa ryzyko choroby u pacjenta. Nieprawidłowa oś („skrzywienie”) kończyny również może być dziedziczona, powodując przeciążenie tego przedziału kolanowego i rozwój zmian zwyrodnieniowych. Dzieje się tak w przypadku koślawości lub szpotawości kolana.  

  • miażdżyca tętnic (słabe ukrwienie kości podchrzęstnej, zawały kości)

  • płeć żeńska kobiety powyżej 55 roku życia częściej chorują niż mężczyźni w tym samym wieku. 

  • obecność słabego aparatu więzadłowego: stawy mają wysoką ruchliwość. Osoba z łatwością wykonuje ćwiczenia rozciągające, nie zauważając, że doznaje urazów, które mogą prowadzić do artrozy.

  • sport zawodowi sportowcy, szczególnie uprawiający takie dyscypliny jak piłka nożna, tenis, koszykówka czy sprint, są obciążeni zwiększonym ryzykiem rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Dużą grupę naszych pacjentów stanowią również osoby uprawiające sporty rekreacyjne, ale często bardzo intensywne. Wśród nich biegacze mają najwięcej problemów z kolanami (i stopami). Oznacza to, że sportowcy muszą stosować wszelkie środki ostrożności, aby uniknąć kontuzji i nadużywania. Wiele można osiągnąć za pomocą stosunkowo prostych środków. Należy pamiętać o regularnych lub umiarkowanych ćwiczeniach wzmacniających i rozciągających. W rzeczywistości to słabe mięśnie otaczające kolano zmniejszają jego stabilność i prowadzą do szybszego „zużycia” chrząstki i zmian zwyrodnieniowych. Niewłaściwie wytrenowane mięśnie łatwo ulegają przykurczom, tworzenie przeciążeń ścięgien, przyczepów ścięgnistych (miejsc przyczepu do kości) i więzadeł. Biomechanika uszkodzonego w ten sposób stawu przyspiesza „zużycie” jego elementów. Konieczne jest dostosowanie treningu, regeneracja po nich, diety, niekiedy suplementy diety i dostawowe zastrzyki specjalnych leków.

  • Inne przyczyny - osoby z reumatoidalnym zapaleniem stawów, które jest drugim najczęstszym typem zapalenia stawów, są bardziej narażone na rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów. Pacjenci ci wymagają przede wszystkim prawidłowego leczenia choroby podstawowej przez reumatologa, a także wszechstronnych zabiegów ortopedycznych. Ponadto osoby z określonymi zaburzeniami metabolicznymi (na przykład w wyniku nadmiaru żelaza lub hormonu wzrostu) lub tkanki łącznej (na przykład konstytucyjna hipermobilność stawów) są również narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia choroby zwyrodnieniowej stawów. Krew wewnątrz stawu poważnie uszkadza chrząstkę, więc hemofilia może prowadzić do poważnych uszkodzeń i konieczności wykonania endoprotezoplastyki.

Metody farmakologiczne:

  • przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych,

  • stosowanie chondroprotektorów - grupy środków poprawiających strukturę chrząstki,

  • zastrzyki z kwasu hialuronowego.

 

Choroba ta przebiega różnie i ma różne objawy, w zależności od nasilenia, wieku, aktywności fizycznej i innych predyspozycji, ale najczęstszymi objawami są:

  • ból kolana, który nasila się podczas aktywności i ustępuje podczas odpoczynku. Jest to spowodowane otwarciem wolnych zakończeń nerwowych kości podchrzęstnej uszkodzonej chrząstki.

  • obrzęk kolana

  • uczucie ciepła w stawie

  • sztywność kolana, szczególnie rano lub po dłuższych okresach bezruchu, np. po siadaniu w biurze lub przed telewizorem

  • zmniejszenie zakresu ruchu stawu kolanowego, co utrudnia np. wstawanie z krzesła lub wysiadanie z samochodu. Trudności w wchodzeniu i schodzeniu po schodach, a później nawet w chodzeniu.

  • skrzypienie, chrupanie i trzaskanie w kolanie, szczególnie w wyniku nagłego ruchu kolana  

  • wiele osób twierdzi również, że zmiany pogody wpływają na stopień bólu i funkcjonowanie stawu.

W zależności od wielkości uszkodzenia tkanki w kolanie wyróżniają 4 stopnie (stadia) artrozy stawu kolanowego, które determinują jej objawy:

  • stopień 1: nie ma objawów, a na zdjęciu rentgenowskim stwierdza się niewielkie odchylenia od normy;

  • stopień 2: pacjent odczuwa epizodyczny ból podczas wysiłku fizycznego, podczas chodzenia po schodach, kucania, długiego stania; na zdjęciach widać zwężenie przestrzeni stawowej, wyraźne ogniska degeneracji; początkowe objawy osteofitów lub zwapnienia więzadeł bocznych stawu.

  • stopień 3: ból towarzyszy pacjentowi stale, nawet w spoczynku, chodzenie bez laski jest niemożliwe; Zdjęcia rentgenowskie pokazują znaczne zwężenie szpar stawowych, czasami asymetryczne, z powodu uszkodzenia łąkotek, oznaki deformacji stawu, liczne, duże osteofity, narośle kostne;

  • stopień 4: ruchy w stawie są praktycznie niemożliwe, całkowite zniszczenie chrząstki i znaczne odkształcenie powierzchni stawowych kości, na zdjęciu RTG ujawnia się duża liczba osteofitów; w ciężkich przypadkach kości rosną razem.

Rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kolan 

Rozpoznanie artrozy stawu kolanowego przeprowadza ortopeda-traumatolog. Aby odróżnić chorobę od patologii o podobnym obrazie, a także określić stopień uszkodzenia, pomoże:

  • badanie i zebranie wywiadu: lekarz poznaje główne dolegliwości, historię rozwoju choroby, dowiaduje się o doznanych obrażeniach itp .;

  • badanie: ujawnia stopień ruchomości kolana, deformację tkanki, zwłaszcza zespół bólowy;

  • diagnostyka laboratoryjna: ogólne badanie krwi pozwala zidentyfikować stany zapalne, biochemiczne - możliwe przyczyny problemów;

  • Metody rentgenowskie: RTG i CT - główna metoda diagnostyczna, która pozwala wykryć typowe objawy artrozy: zwężenie przestrzeni stawowej, osteofity, deformacje kości;

  • MRI: umożliwia wizualizację tkanek miękkich, ocenę stanu mięśni i więzadeł;

  • USG: ocena stanu mięśni, ścięgien, torebki stawowej;

  • nakłucie stawu: umożliwia wykonanie analizy płynu stawowego, a także wprowadzenie miniaturowej kamery do badania ubytku od wewnątrz (artroskopia).

Leczenie artrozy kolana

Wszystkie metody leczenia artrozy stawu kolanowego można podzielić na trzy grupy:

  • leczenie lekami;

  • fizjoterapia;

  • chirurgiczne leczenie.

Gdy u pacjenta zostanie zdiagnozowana choroba w stadium 1-2, stosuje się kompleks leków i fizjoterapię, ale jeśli zmiana stała się rozległa, priorytetem pozostaje operacja.

Leczenie lekami

Właściwe przepisywanie leków pozwala złagodzić ból, zatrzymać proces zapalny, jeśli taki istnieje, a także zatrzymać lub przynajmniej spowolnić niszczenie tkanki chrzęstnej. W tym celu wykorzystywane są następujących grup leków:

  • przeciwzapalne: łagodzą stany zapalne i znieczulają staw;

  • hormonalne (kortykosteroidy): przepisywane, gdy leki przeciwzapalne są nieskuteczne;

  • leki przeciwskurczowe: pomagają pozbyć się skurczu mięśni i złagodzić stan pacjenta;

  • chondroprotektory (glukozamina, chondroityna i ich kombinacje) stymulują procesy regeneracji tkanki chrzęstnej;

  • leki poprawiające mikrokrążenie: poprawiają dopływ tlenu i składników odżywczych do stawu.

Fizjoterapia

Techniki fizjoterapeutyczne służą poprawie krążenia krwi w okolicy stawu, zwiększeniu mobilności i wzmocnieniu działania leków. Lekarz może przepisać:

  • terapia falą uderzeniową: ultradźwięki o specjalnej częstotliwości, pomagają wyeliminować osteofity;

  • magnetoterapia: ekspozycja na pole magnetyczne, które stymuluje metabolizm i procesy regeneracyjne;

  • laseroterapia: głębokie nagrzewanie tkanek wiązką lasera;

  • elektroterapia (miostymulacja): oddziaływanie na mięśnie słabym prądem elektrycznym;

  • elektro- lub fonoforeza: wprowadzenie leków (chondroprotektorów lub leków przeciwbólowych) za pomocą prądu elektrycznego lub ultradźwięków;

  • ozontoterapia: wprowadzenie mieszaniny gazów do jamy stawowej.

Zgodnie z indywidualnymi wskazaniami zaleca się również ćwiczenia fizjoterapeutyczne i masaż.

Leczenie operacyjne

Chirurgiczne leczenie artrozy kolana jest zalecane, gdy inne metody są nieskuteczne. Lekarze wykonują kilka opcji operacji:

  • endoprotetyka: całkowita wymiana uszkodzonego stawu na protezę;

  • artrodeza: spajanie kości w celu wyeliminowania ruchomości (pozwala zmniejszyć ból i umożliwia oparcie się na nodze);

  • osteotomia: wypreparowanie jednej z kości i ustawienie jej pod optymalnym kątem, aby zmniejszyć nacisk na staw.

Artrodezę i osteotomię stosuje się, gdy niemożliwe jest wykonanie endoprotezoplastyki lub konieczne jest odłożenie tej operacji na jakiś czas.

Zapobieganie artrozie kolan

Aby zachować zdrowie kolan, musisz przestrzegać następujących zasad:

  • prowadzić aktywny tryb życia ( nie przeciążać stawów ), uprawiać sport amatorsko, więcej chodzić i ćwiczyć;

  • unikaj stresu i przepracowania;

  • zminimalizować ryzyko kontuzji;

  • utrzymywać wagę w normalnych granicach;

  • jeść prawidłowo i w sposób zrównoważony;

  • nosić wysokiej jakości buty ortopedyczne;

  • unikaj nadmiernego obciążenia kolan (podnoszenie ciężarów, sporty wyczynowe, długotrwała praca nóg).

Te same zasady dotyczą osób, które już cierpią na artrozę, ponieważ ich przestrzeganie pomaga spowolnić rozwój choroby.

 

Dieta na chorobę zwyrodnieniową kolan ( gonartrozę )

Stan chrząstki zależy w dużej mierze od jakości żywienia. W przypadku objawów artrozy zaleca się wykluczenie  z pożywienia:

  • napojów gazowanych;

  • alkoholu;

  • nadmiernie tłustych i pikantnych potrawy;

  • produkty ze sztucznymi barwnikami, konserwantami, aromatami.

Dieta powinna zawierać odpowiednią ilość białka, kwasów tłuszczowych (zwłaszcza omega-3), kolagenu (znajdującego się w żelatynie, agarze). Konieczne jest takie budowanie menu, aby nie przybierało na wadze.

 

Konsekwencje i komplikacje choroby zwyrodnieniowej kolan

Artroza stawów kolanowych rozwija się bardzo powoli, ale nieleczona choroba ta staje się przyczyną poważnych i nieprzyjemnych powikłań:

  • ogólnie ciężka deformacja stawu i nogi (związana ze zmianą konfiguracji kolana, a także z restrukturyzacją szkieletu mięśniowego i skrzywieniem kości);

  • skrócenie kończyny z powodu zgrzytania głów kości;

  • zesztywnienie: całkowity brak ruchu w dotkniętym chorobom kolanie;

  • uszkodzenie innych części układu mięśniowo-szkieletowego z powodu niewłaściwego rozłożenia obciążenia (ostroga piętowa, artroza stawu biodrowego, ból kręgosłupa).

Klasyfikacja ICD-10: M17 - Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych [Gonartroza]
M17.0 - Pierwotna obustronna gonartroza
M17.1 - Inne pierwotne gonartrozy
Pierwotna gonartroza
- BNO
- jednostronna
M17.2 - Pourazowa obustronna gonartroza
M17.3 - Inne pourazowe gonartrozy:
Pourazowa gonartroza:
- BNO
- jednostronna
M17.4 - Inna wtórna obustronna gonartroza
M17.5 - Inna wtórna gonartroza
Wtórna gonartroza:
- BNO
- jednostronna
M17.9 - Nieokreślona gonartroza
Literatura: http://onkologia-online.pl/icd10/index/4999,choroba_zwyrodnieniowa_stawow_kolanowych_[gonartroza]

OBJAWY
Ból kolana

Katalog chorób: Choroby reumatyczne
Back to Top