Zrosty wewnątrzmaciczne IUA - intrauterine adhesions zespół Ashermana to tworzenie się pasm tkanki łącznej między ścianami jamy macicy. Zrosty wewnątrzmaciczne mogą być cienkie lub mieć gęstą strukturę. W wyniku powstawania zrostów dochodzi do zaburzenia funkcji endometrium, zmniejsza się prawdopodobieństwo pomyślnej implantacji zapłodnionego jaja i wzrasta ryzyko poronienia.
Zrosty wewnątrzmaciczne powstają na tle przewlekłych zmian zapalnych w ścianach macicy. W procesach tych obserwuje się nadmierne naciekanie tkanek przez komórki odpornościowe oraz zaburzenia w układzie tłumienia odpowiedzi zapalnej. W efekcie dochodzi do wzrostu stężenia reaktywnych form tlenu w tkankach, uszkodzenia dużej liczby komórek, obniżenia odporności miejscowej oraz upośledzenia krzepliwości krwi. Najpierw tworzą się skrzepy fibrynowe, które później stają się podstawą przyszłych zrostów. Nadmierny wzrost tkanki łącznej powoduje powstawanie gęstych zrostów między ścianami macicy. Być może ich rozprzestrzenienie się do ujścia rur. W ciężkich przypadkach prawie cała jama macicy jest wypełniona sznurami tkanki łącznej.
Proces adhezji można zaobserwować tylko w macicy lub wpływać na jamę brzuszną, w wyniku, czego między błoną surowiczą macicy a otrzewną tworzą się pasma. Głównymi objawami zrostów wewnątrzmacicznych są bóle ciągnące w dolnej części brzucha.
Zrosty wewnątrzmaciczne są klasyfikowane zgodnie ze strukturą histologiczną:
-
Cienkie - pasma tkanki łącznej, które można łatwo oddzielić (reprezentowane przez komórki warstwy podstawowej błony śluzowej macicy);
-
Średnie - pasma mięśni i tkanki łącznej, które często są błonami śluzowymi, rozwarstwienie wymaga wysiłku, po odsłonięciu tkanek krwawią;
-
Grube - gęste zrosty z tkanki łącznej bez naczyń krwionośnych, separacja jest bardzo trudna, nie ma krwawienia po ekspozycji
W zależności od rozpowszechnienia pasm tkanki łącznej proces klejenia może być:
-
I stopień - mniej niż ¼ objętości macicy jest zarośnięta, dno i wloty rurek są wolne;
-
II stopień - zmiany dotyczą do ¾ objętości, ściany przednia i tylna nie są połączone zrostami, część dna i otwory wlotowe rur posiadają zrosty;
-
III stopień - więcej niż ¾ objętości macicy jest wypełnione zrostami, możliwe jest przyleganie ścian, dno i wloty jajowodów są zablokowane.
Urazy warstwy podstawnej endometrium są uważane za czynnik prowokujący w powstawaniu zrostów wewnątrzmacicznych. Predysponują do tego następujące przesłanki:
-
Traumatyczny poród;
-
Cesarskie cięcie;
-
Poronienie;
-
Łyżeczkowanie;
-
Radioterapia macicy i jajników.
Proces adhezji można aktywować po poronieniu, nieudanej aborcji, ponieważ pozostałości łożyska zwiększają aktywność fibroblastów. Ryzyko choroby adhezyjnej macicy znacznie zwiększa endometrioza - zapalenie błony śluzowej macicy.
Zrosty wewnątrzmaciczne częściej powstaje u kobiet stosujących antykoncepcję wewnątrzmaciczną. Czynnikiem ryzyka jest stosowanie spirali dłuższej niż zalecany okres. Skłonność do zmian adhezyjnych w macicy determinowana jest obecnością przewlekłych chorób ginekologicznych. Najczęściej rozwijają się po zakażeniu infekcjami przenoszonymi drogą płciową.