Zapalenie przełyku błony śluzowej przełyku, które wyraża się uczuciem dyskomfortu, pieczenia, bólu za mostkiem. Pacjent odczuwa ucisk w gardle, może wystąpić zgaga, nudności, wymioty. W obecności odbijania w ustach pojawia się smak - goryczka lub kwas. Zapalenie przełyku ma kilka postaci morfologicznych, w których obserwuje się różne objawy. Na przykład w typie krwotocznym lub erozyjnym można zaobserwować krwawe wymioty i obecność krwi w kale. Podejście do leczenia zależy od zidentyfikowanej formy i typu (ostra/przewlekła). Istnieje wiele form, dlatego ważne jest postawienie prawidłowej diagnozy różnicowej.
Z reguły choroba nie występuje sama, ale jest konsekwencją innych chorób układu pokarmowego, w szczególności żołądka i jelit. Najczęściej wywołuje refluks żołądkowo-przełykowy, w którym agresywna zawartość żołądka zostaje wyrzucona do niezabezpieczonego przełyku. Inne przyczyny to infekcje, oparzenia chemiczne, częste spożywanie gorących/pikantnych potraw, alkohol, urazy fizyczne.
Najczęstszą przyczyną zapalenia przełyku jest refluks żołądkowo-przełykowy, który prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej przełyku przez czynniki kwasowo-peptyczne. W przypadku, gdy zapalenie przełyku jest spowodowane refluksem, nazywa się to refluksowym zapaleniem przełyku.
Inne przyczyny zapalenia przełyku to:
-
Infekcje (najczęściej grzyby z rodzaju Candida, wirus opryszczki pospolitej, wirus cytomegalii). Zakażenia te występują najczęściej u pacjentów z obniżoną odpornością, w szczególności chorych na AIDS lub otrzymujących terapię immunosupresyjną, glikokortykosteroidy, leki przeciwnowotworowe stosowane w chemioterapii.
-
Oparzenie chemiczne zasadą lub kwasem, rozpuszczalnikiem (np. benzyną, acetonem), silnym środkiem utleniającym, takim jak nadmanganian potasu, może również powodować zapalenie przełyku. To zapalenie przełyku jest zwykle obserwowane u dzieci po przypadkowym teście lub u dorosłych po próbie samobójczej przy użyciu zasady, kwasu, rozpuszczalnika lub środka utleniającego: możliwe również przy wymiotach i zgadze ze względu na drażniące działanie enzymów trawiennych. Często obserwowany u alkoholików - w tym przypadku czynnikiem uszkadzającym jest alkohol etylowy.
-
Fizyczne uszkodzenie przełyku w wyniku radioterapii lub wprowadzenia sondy może być również przyczyną zapalenia przełyku.
Ostre zapalenie przełyku to zapalenie ściany przełyku, objawiające się bólem, szczególnie nasilonym podczas pasażu pokarmu. W zdecydowanej większości przypadków występuje w połączeniu z chorobami żołądka i zwykle dotyczy dolnej części przełyku.
Początek choroby ułatwiają niedożywienie, oparzenia, chemikalia, polihipowitaminoza i rozległe infekcje.
Przy zapaleniu przełyku może wzrosnąć temperatura ciała, pojawia się ogólne złe samopoczucie, dyskomfort pojawia się wzdłuż przełyku podczas podawania pokarmu, może przeszkadzać uczucie pieczenia, czasem ostry ból przełyku. Pacjenci mogą skarżyć się na bóle karku, odbijanie, ślinienie, zaburzenia połykania.
Przewlekłe zapalenie przełyku to zapalenie błony śluzowej przełyku trwające ponad 6 miesięcy. Choroba może rozwinąć się z niewyleczonym ostrym zapaleniem przełyku lub jako pierwotny proces przewlekły. Przewlekłe zapalenie przełyku może rozwinąć się przy długotrwałym stosowaniu zbyt grubych lub pikantnych potraw, mocnych napojów alkoholowych.
Cechy przebiegu zapalenia przełyku w czasie ciąży
Wiele kobiet doświadcza choroby refluksowej przełyku po raz pierwszy podczas ciąży. Powodem jest wzrost ciśnienia wewnątrz żołądkowego, co w połączeniu z innymi czynnikami (niewydolność zwieracza, przepuklina osiowa i inne sytuacje) prowadzi do refluksu żołądkowo-przełykowego. Dlatego w przypadku ciężkiej zgagi lub innych objawów należy skonsultować się z lekarzem.
Cechy zapalenia przełyku u dzieci
U noworodków przyczyną zapalenia przełyku może być niedojrzałość układu nerwowo-mięśniowego, a u dzieci w wieku 7–11 lat (dzieci w wieku szkolnym) i młodzieży nierównomierny wzrost przełyku oraz zaburzenia regulacji neuroendokrynnej. Pierwotne zapalenie przełyku u dzieci występuje w około 0,3% przypadków. Najczęściej gastroenterolog dziecięcy diagnozuje wtórną zmianę spowodowaną chorobami przewodu pokarmowego. Jest to głównie powierzchowne zapalenie przełyku, rzadko wrzodziejące lub nadżerkowe zapalenie przełyku.
Przed ukończeniem piątego roku życia dzieci rzadko potrafią opisać, co im przeszkadza. Najczęściej podejrzenie zapalenia przełyku u dziecka pojawia się z lękiem po karmieniu, nocnym kaszlem. Dzieci martwią się bólem podczas lub po jedzeniu. W takim przypadku pozioma lub pochylona pozycja ciała przyczynia się do zwiększonego bólu. Niemowlęta mogą czuć się chore, możliwe są wymioty. Starsze dzieci skarżą się na zgagę, odbijanie. Oznaką zapalenia przełyku jest objaw „mokrej poduszki” – bezbarwne lub bladożółte mokre smugi na poszewce, spowodowane wstecznym przepływem płynu przez przełyk (zarzucanie).
Niemowlę lub dziecko w pierwszych latach życia może być zaburzone uporczywą niedomykalnością - terminalnym zapaleniem przełyku.