Zapalenie błony śluzowej żołądka jest jednym z najczęstszych schorzeń przewodu pokarmowego u dzieci. Może mieć charakter ostry lub przewlekły, przy czym ostra forma jest wyleczalna, podczas gdy przewlekła nie. Przyczyną zapalenia błony śluzowej żołądka jest zazwyczaj duża ilość bakterii Helicobacter pylori lub innych mikroorganizmów. Błędy w żywieniu oraz inne schorzenia somatyczne mogą pogarszać przebieg choroby i prowadzić do jej przewlekłości. Właściwe rozpoznanie objawów zapalenia błony śluzowej żołądka i skonsultowanie się z lekarzem w odpowiednim czasie jest istotne.
Zapalenie błony śluzowej żołądka to choroba charakteryzująca się stanem zapalnym błony śluzowej w żołądku. Jest to jedno z najczęstszych schorzeń przewodu pokarmowego spotykanych w praktyce pediatrycznej. Szacuje się, że około 10-20% dzieci na świecie cierpi na przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, najczęściej dotykające nastolatków.
Klasyfikacja zapalenia żołądka obejmuje formy ostre i przewlekłe. Obie różnią się pod względem czasu trwania, przebiegu, przyczyn i objawów. Ostre zapalenie błony śluzowej żołądka może być wyleczone, natomiast przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka można jedynie kontrolować poprzez odpowiednie odżywianie i leczenie, co pozwala osiągnąć stabilną remisję objawów.
Ostre zapalenie błony śluzowej żołądka jest spowodowane nagłym działaniem silnego czynnika drażniącego, który dostaje się do żołądka i prowadzi do stanu zapalnego błony śluzowej.
Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka to choroba, w której dochodzi do stopniowego zapalenia błony śluzowej żołądka i postępującej atrofii (zmniejszenia wielkości i masy narządu lub tkanek oraz osłabienie lub ustanie ich funkcji) gruczołów żołądkowych, co prowadzi do pogorszenia funkcjonowania żołądka. Często towarzyszy temu zapalenie błony śluzowej dwunastnicy. Kombinację zapalenia błony śluzowej żołądka i dwunastnicy nazywamy zapaleniem żołądka i dwunastnicy.
Przyczyny przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka mogą obejmować:
-
Przyczyny pierwotne (egzogenne), gdy jest to samodzielna choroba.
-
Przyczyny wtórne (endogenne), gdy jest to jedno z objawów innych schorzeń somatycznych.
Pod względem lokalizacji wyróżniamy:
-
Zapalenie ogniskowe (podstawowe), które dotyczy głównie dna żołądka.
-
Zapalenie rozległe, które obejmuje większość lub cały żołądek (pangastritis).
-
Zapalenie żołądka i dwunastnicy, które powoduje jednoczesne zapalenie tych dwóch narządów.
Ze względu na przebieg możemy wyróżnić:
-
Zapalenie utajone (bezobjawowe).
-
Zapalenie ciągłe (zawsze towarzyszą objawy).
-
Zapalenie nawracające, z okresami zaostrzeń i remisji.
Z podziałem na etapy (fazy) procesu zapalnego:
-
Faza zaostrzenia (ciężkie objawy).
-
Faza niepełnej remisji klinicznej (łagodne objawy, ale w badaniu endoskopowym stwierdza się zapalenie żołądka).
-
Faza remisji klinicznej (brak objawów, ale w badaniu endoskopowym obserwuje się stan zapalny błony śluzowej).
-
Faza remisji klinicznej i endoskopowej (brak objawów, brak cech stanu zapalnego w badaniu instrumentalnym).
W zależności od zmian w błonie śluzowej możemy wyróżnić:
-
Zmiany powierzchowne (bez atrofii).
-
Zmiany hipertroficzne (z grubszą błoną śluzową, powstawaniem cyst i polipów).
-
Zmiany krwotoczne (skłonność do krwawienia ze ścian żołądka).
-
Zmiany erozyjne (ze względu na powstawanie wrzodów żołądka).
-
Zmiany subatroficzne (powolne, małoogniskowe zanikanie).
-
Zmiany atroficzne.
-
Zmiany mieszane.
Zapalenie błony śluzowej żołądka u dzieci główne przyczyny to:
-
Niewłaściwa dieta, obejmująca spożywanie fast foodów, frytek, słodkich napojów gazowanych, pikantnych i tłustych potraw, wędlin oraz długie przerwy między posiłkami. Duże porcje, zepsute lub nieświeże jedzenie oraz zatrucia również mogą przyczyniać się do zapalenia.
-
Czynniki psychiczne i psycho-emocjonalne, takie jak przeciążenie emocjonalne.
-
Przeciążenie fizyczne lub brak aktywności fizycznej, czyli hipodynamia, które zakłócają procesy krążenia w organizmie oraz zaburzają mechanizmy ochronne i wydzielnicze w żołądku.
-
Zakażenie bakterią Helicobacter pylori w warunkach wysokiej kwasowości.
-
Reakcje infekcyjno-toksyczne oraz ogólnoustrojowe reakcje autoimmunologiczne-alergiczne, które mogą prowadzić do zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka.