Wrodzone zapalenie płuc jest procesem zapalnym, który występuje w płucach w okresie życia płodowego i/lub podczas porodu i objawia się klinicznie w ciągu pierwszych 72 godzin życia dziecka. W wyniku procesu zapalnego dochodzi do naruszenia zarówno swobodnej drożności dróg oddechowych, jak i wymiany gazowej oraz perfuzji. Perfuzja przepływ płynu ustrojowego (najczęściej krwi) przez tkankę lub narząd. Zaburzenia te mogą znacząco zmienić wymianę gazową i metabolizm komórkowy w wielu ważnych dla życia tkankach i narządach. Sytuację komplikuje fakt, że proces zapalny rozwija się na tle przebudowy układu krążeniowo-oddechowego związanej z przejściem z życia wewnątrzmacicznego do pozamacicznego, co jest poważnym sprawdzianem dla niedojrzałego organizmu, zwłaszcza w przypadku przedwczesnego porodu dziecko.
Płuca są narządem „krytycznym”, ponieważ bezpośrednio po urodzeniu, gdy płód oddziela się od łożyska, przeprowadzają wymianę gazową. Aby zapobiec przedostawaniu się mikroorganizmów do układu oskrzelowo-płucnego, stosuje się różne mechanizmy ochronne, które nie występują u płodu i noworodka lub działają nieefektywnie, prowadząc do częstszych uszkodzeń i późniejszych zaburzeń prawidłowej budowy płuc i ich funkcji, jak np. dojrzewanie układu oskrzelowo-płucnego trwa po urodzeniu.
U noworodków błona śluzowa dróg oddechowych jest zwykle jałowa po urodzeniu, następnie kolonizuje matkę i środowisko mikroorganizmami. Do zakażenia płodu dochodzi najczęściej na jeden z trzech sposobów przez łożysko, zakażony płyn owodniowy lub zakażenie kanału rodnego.
Cechą układu odpornościowego noworodka jest to, że działanie wielu składników układu odpornościowego jest opóźnione, odpowiedź immunologiczna zachodzi wolniej niż w kolejnych okresach wiekowych.
Czynniki sprawcze zapalenia płuc u noworodków różnią się znacznie od innych okresów wiekowych. W wewnątrzmacicznej drodze zakażenia szczególne znaczenie mają wirus cytomegalii, opryszczka, różyczka, gruźlica, kiła, paciorkowce grupy B, E. coli, bakterie beztlenowe, chlamydia, mykoplazma, ureaplasma, wirus cytomegalii, Haemophilus influenzae, listeria.
Zwiększone ryzyko rozwoju wrodzonego zapalenia płuc w obecności następujących czynników:
-
Przedwczesny poród,
-
Przedwczesne pęknięcie błon,
-
Gorączka (temperatura ciała matki powyżej 38 o C),
-
Bóle, skurcze macicy,
-
Mętne wody owodniowe o nieprzyjemnym zapachu,
-
Choroby zakaźne i zapalne układu moczowo-płciowego
-
Narodziny dzieci z oznakami procesu zakaźnego w czasie ciąży,
-
Tachykardia płodu.