Wierzchniactwo to wada rozwojowa cewki moczowej, charakteryzująca się częściowym lub całkowitym rozszczepieniem jej górnej ściany.
Wierzchniactwo (łac. epispadiasis) występuje u chłopców lub dziewcząt i oprócz wady anatomicznej objawia się zaburzeniami oddawania moczu (rozpryskiwanie, nietrzymanie moczu), funkcji seksualnych (bolesna erekcja, trudności w stosunku seksualnym) oraz infekcjami dróg moczowych.
Przyczyn wierzchniactwa, takich jak spodziectwa i wielu innych wrodzonych wad rozwojowych, nie można dokładnie określić. Może to być albo predyspozycja genetyczna, ale też pewną rolę odgrywa niekorzystny wpływ sytuacji środowiskowej.
U chłopców wyróżnia się trzy formy wierzchniactwa:
-
Rozszczepienie główki prącia, reszta długości cewki moczowej powstaje normalnie.
-
Rozszczepieniu całego prącia lub naciekowi trzonu może towarzyszyć otwarcie cewki moczowej do skóry przedniej ściany jamy brzusznej.
-
Całkowite wierzchniactwo, gdy cewka moczowa jest rozszczepiona na całej jej długości.
Istnieją cztery formy wierzchniactwa u dziewczynek:
-
Wierzchniactwo łechtaczkowe, w której zmiany nie wykraczają poza łechtaczkę;
-
Wierzchniactwo podłonowe, gdy przednia część cewki moczowej jest rozszczepiona do łona.
-
Wierzchniactwo częściowe są stosunkowo rzadką postacią, w której zajęta jest prawie cała cewka moczowa, ale w pobliżu pęcherza moczowego pozostaje niewielki normalnie uformowany obszar.
-
Wierzchniactwo całkowite - cała cewka moczowa jest dotknięta.