Przewlekłe zapalenie esicy to długotrwałe zapalenie błony śluzowej esicy, które objawia się bólem brzucha, często promieniującym do dolnej części pleców, nóg i klatki piersiowej, burczeniem, wzdęciami, uczuciem pełności, fałszywymi popędami, zaburzeniami stolca, zanieczyszczeniami śluzem i krwią w kale. W czasie zaostrzeń objawy nasilają się, a także pojawiają się osłabienie i lekka gorączka. Może dojść do rozprzestrzenienia stanu zapalnego na otrzewną i rozwoju zapalenia perisigmoiditis. Choroba diagnozowana jest na podstawie objawów, badania fizykalnego, badań kału.
Esica, zwana również okrężnicą esowatą (sigmoideum), to część jelita grubego, która znajduje się między zstępującą okrężnicą a odbytnicą. Ma kształt litery "S" i jest odpowiedzialna za przechowywanie resztek pokarmowych przed wydalaniem. W esicy dochodzi do procesów resorpcji wody, co prowadzi do zagęszczenia stolca przed jego wydaleniem przez odbyt.
Wysoka częstość występowania przewlekłego zapalenia esicy wynika zarówno z dużej liczby czynników prowokujących rozwój stanu zapalnego w tym odcinku jelita, jak i ze specyfiki budowy oraz lokalizacji esicy. W esicy zachodzi proces tworzenia się mas kałowych, którym towarzyszy intensywne wchłanianie płynów i zagęszczanie treści jelitowej.
W sytuacji stagnacji i tworzenia się zbyt gęstych mas kałowych istnieje zwiększone ryzyko uszkodzenia jelita w obszarze jego naturalnych krzywizn fizjologicznych. Gdy integralność błony śluzowej zostaje naruszona, mikroorganizmy ze światła jelita przenikają do niej, co prowadzi do rozwoju stanu zapalnego. Dotknięty obszar jest poddawany powtarzającej się traumatyzacji, przez co ostry proces może przejść w stan przewlekły.
Przewlekłe zapalenie esicy to rodzaj segmentalnego zapalenia jelita grubego, w którym zapalenie występuje w okolicy błony śluzowej esicy. Uznawane jest za najczęstsze segmentalne zapalenie jelita grubego. Dotyka osób we wszystkich grupach wiekowych, choć dzieci chorują rzadziej niż dorośli, a mężczyźni rzadziej niż kobiety. Często wiąże się z zapaleniem odbytnicy. U niektórych pacjentów występuje uogólnione zapalenie jelita grubego z dominującymi objawami przewlekłego zapalenia esicy. Przebieg choroby ma charakter falisty, z naprzemiennymi zaostrzeniami i remisjami. Przy częstych zaostrzeniach i ciężkim przebiegu może wystąpić utrata masy ciała, osłabienie oraz zmniejszona zdolność do pracy.
W zależności od przyczyn rozwoju, można wyróżnić następujące rodzaje zapalenia esicy: pokarmowe, zakaźne, pasożytnicze, niedokrwienne, popromienne oraz zapalenie esicy o mieszanej etiologii.
Zapalenie esicy pokarmowe występuje na skutek nieprawidłowego odżywiania, które prowadzi do przewlekłych zaparć i ciągłego podrażnienia ściany jelita przez stałe masy kałowe. Siedzący tryb życia, przyczyniający się do występowania przewlekłych zaparć, stanowi dodatkowy czynnik prowokujący.
Zakaźne przewlekłe zapalenie esicy jest wywoływane przez patogenne mikroorganizmy. Przyczyną postaci pasożytniczej są robaki i pasożyty z grupy pierwotniaków. Niedokrwienna postać choroby występuje, gdy dopływ krwi jest zaburzony z powodu miażdżycy tętnic krezkowych. Popromienne zapalenie esicy jest konsekwencją radioterapii.
Przewlekłe zapalenie esicy może również rozwijać się na skutek rozprzestrzeniania stanu zapalnego z odbytnicy i narządów układu moczowo-płciowego, w przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, patologii górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz powstawania zrostów w jamie brzusznej po interwencjach chirurgicznych.