Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka

Przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka
Choroba

 

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka o powierzchownym charakterze to długotrwała i uporczywa choroba, której podłożem jest stan zapalny żołądka. Inne określenia tej choroby to "zapalenie żołądka niezanikowe" lub "zapalenie błony śluzowej żołądka typu B". Szacowanie częstości występowania tego schorzenia jest utrudnione, gdyż u wielu osób przebieg choroby jest bezobjawowy. Przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka statystycznie dotyka ponad 50% populacji na świecie, bez względu na wiek, przy czym częściej diagnozowana jest u mężczyzn.

Ważność kliniczna przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka wynika nie tylko z jego częstotliwości, ale również z możliwości progresji i ewolucji w kierunku wrzodów czy raka żołądka. Gastroenterologia zajmuje się badaniem procesów inicjacji i ewolucji tej choroby, jak również opracowaniem nowoczesnych metod diagnostyki i terapii.

Zapalenie błony śluzowej żołądka to choroba, która prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej żołądka i zakłócenia jej funkcji, w szczególności funkcji wydzielniczej. Jeśli u osoby występuje zapalenie błony śluzowej żołądka, jedzenie, które spożywa, jest nieprawidłowo przetwarzane, co skutkuje zaburzeniem Przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka dotyka od 60 do 85 procent populacji na całym świecie, zwłaszcza ludzi w wieku od 18 do 35 lat. Wraz z postępem urbanizacji, coraz częściej diagnozuje się zapalenie błony śluzowej żołądka u dzieci w wieku od 8 do 13 lat.

Zapalenie błony śluzowej żołądka można podzielić na trzy rodzaje w zależności od poziomu kwasu solnego w żołądku:

  • Zapalenie błony śluzowej żołądka z niskim poziomem kwasu żołądkowego

  • Zapalenie błony śluzowej żołądka z prawidłowym poziomem kwasu żołądkowego

  • Zapalenie błony śluzowej żołądka z wysokim poziomem kwasu żołądkowego

Zapalenie żołądka może mieć różne przyczyny i dzieli się na ostre oraz przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka.

Ostre zapalenie błony śluzowej żołądka może pojawić się w wyniku narażenia na czynnik drażniący, takie jak spożycie substancji aktywnych chemicznie (np. kwasy, zasady), leków (np. NLPZ), zatrucie pokarmowe złej, jakości lub zanieczyszczone zakażonymi mikroorganizmami.

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka może być wywołane przez wiele czynników, z których większość to czynniki egzogenne, takie jak:

  • Obecność bakterii Helicobacter pylori w żołądku, która jest głównym czynnikiem etiologicznym przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka. Inne bakterie nie mają wpływu na chorobę.

  • Naruszenie diety

  • Nadużywanie alkoholu i tytoniu

  • Długotrwałe stosowanie leków wpływających na błonę śluzową żołądka, w tym NLPZ i glikokortykosteroidy (np. prednizon)

  • Stres emocjonalny

Oprócz czynników egzogennych istnieją również czynniki wewnętrzne (endogenne), takie jak:

  • Genetyczne predyspozycje

  • Refluks dwunastniczo-żołądkowy

  • Zatrucia endogenne

  • Przewlekłe choroby zakaźne

  • Zaburzenia metaboliczne

  • Hipoawitaminoza

Inne choroby przewodu pokarmowego, takie jak przewlekłe zapalenie trzustki lub przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego, mogą również wpływać na błonę śluzową żołądka.

 

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka objawy

Głównym objawem przewlekłego powierzchownego zapalenia błony śluzowej żołądka jest tępy ból w okolicy nadbrzusza. Zazwyczaj ból pojawia się podczas spożywania pikantnego lub niskiej, jakości jedzenia, co prowadzi do rozwoju stanu zapalnego błony śluzowej. W przeciwieństwie do owrzodzenia, ból jest rozległy i nie dotyczy tylko jednego punktu. Często przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka łączy się z zapaleniem dwunastnicy, co może powodować ból podobny do bólu wrzodu, występujący na czczo i w nocy.

W przypadku przewlekłego powierzchownego zapalenia błony śluzowej żołądka ból jest zazwyczaj mniej intensywny niż w przypadku wrzodu żołądka i często ma charakter dyskomfortu. Ponadto pacjenci mogą skarżyć się na zgagę, okresowe nudności, odbijanie kwaśnego lub powietrza oraz zaparcia. W niektórych przypadkach choroba może przebiegać bezobjawowo i być wykrywana dopiero podczas endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego, zwana gastroskopią lub EGD (Esophago-Gastro-Duodenoskopia) jest obiektywne badanie zazwyczaj nie dostarcza istotnych informacji i służy głównie do wykluczenia innych chorób przewodu pokarmowego. Jednak w niektórych przypadkach podczas badania palpacyjnego może wystąpić niewielka bolesność w okolicy nadbrzusza.

W przypadku przewlekłego zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka u dzieci, można zaobserwować następujące symptomy: uczucie ciężkości w żołądku, zaburzenia trawienne, niedokrwistość oraz niedobory witamin w organizmie.

Natomiast ostre zapalenie błony śluzowej żołądka u dzieci objawia się poprzez występowanie wymiotów, a w przypadku ich trwania przez dłuższy czas pojawia się letarg, ciągły ból oraz ogólny zły stan zdrowia.

 

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka rozpoznanie

Wszyscy pacjenci podejrzewani o przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka powinni być skonsultowani przez gastroenterologa, który przeprowadzi szczegółowe wywiady z pacjentem. Do postawienia diagnozy wykorzystuje się metody endoskopowe, radiologiczne i laboratoryjne.

Podstawową metodą diagnostyczną jest gastroskopia (zwana także ezofagogastroduodenoskopią)  z biopsją błony śluzowej. W wyniku badania stwierdza się wzmożone wydzielanie śluzu, przekrwienie i obrzęk błony śluzowej żołądka oraz często podobne zmiany w dwunastnicy. W celu potwierdzenia rozpoznania stosuje się biopsję endoskopową, w której materiał histologiczny wykazuje cechy powierzchownego stanu zapalnego w postaci nacieku limfoplazmocytowego błony śluzowej.

Aby zdiagnozować chorobę, można także wykorzystać zdjęcie rentgenowskie żołądka z podwójnym kontrastem. Na zdjęciach widoczne są objawy nadmiernego wydzielania, pogrubienia fałdów błony śluzowej oraz zaburzenia funkcji motoryczno-ewakuacyjnej. Jednak ta metoda jest mniej skuteczna od endoskopii.

Badanie poziomu wydzielania kwasu solnego, określanego za pomocą pH-metrii dożołądkowej, jest ważnym elementem diagnostycznym. Aby ocenić funkcję gruczołów żołądkowych, można również oznaczyć pepsynogen I i II we krwi. W przypadku przewlekłego powierzchownego zapalenia błony śluzowej żołądka poziom kwasowości jest zwykle normalny lub zwiększony.

Ponadto, wszyscy pacjenci z rozpoznanym przewlekłym powierzchownym zapaleniem błony śluzowej żołądka powinni być zbadani pod kątem zakażenia bakterią Helicobacter pylori. Można wykorzystać oznaczenie H. pylori w kale metodą ELISA, test oddechowy lub oznaczenie przeciwciał na Helicobacter we krwi. Leczenie choroby w dużej mierze zależy od obecności lub braku tej bakterii.

Przewlekłe powierzchowne zapalenie błony śluzowej żołądka ma odrębne objawy i cechy od innych chorób, takich jak wrzód żołądka, zapalenie przełyku, niestrawność czynnościowa, zapalenie trzustki, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie jelit, rak żołądka itp. W diagnostyce różnicowej tych chorób stosuje się różne metody, takie jak endoskopia przełyku, manometria przełyku, ultrasonografia narządów jamy brzusznej oraz analiza kału pod kątem utajonej krwi.

 

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka leczenie

Leczenie przewlekłego powierzchownego zapalenia błony śluzowej żołądka jest prowadzone przez gastroenterologa i powinno uwzględniać główne czynniki etiologiczne, charakter zmian morfologicznych w błonie śluzowej i poziom kwasowości. Leczenie jest zazwyczaj prowadzone w warunkach ambulatoryjnych, ale w niektórych przypadkach hospitalizacja może być konieczna.

Dieta odgrywa ważną rolę w leczeniu. Zaleca się wyznaczenie diety przeciwwrzodowej, która powinna być oszczędna chemicznie, termicznie i mechanicznie. Wskazane jest jedzenie w małych porcjach, co najmniej pięć razy dziennie, a z diety należy usunąć pokarmy, które pobudzają wydzielanie kwasów i uszkadzają błonę śluzową.

W leczeniu zachowawczym stosuje się leki przeciwwydzielnicze, które zmniejszają produkcję kwasu solnego. Przepisywane są także środki zobojętniające sok żołądkowy i środki otulające, które neutralizują kwas i chronią błonę śluzową przed działaniami niepożądanymi. Jeśli zdiagnozowane zostanie zakażenie Helicobacter pylori, wskazana jest terapia eradykacyjna, która może być trzy- lub czteroskładnikowa.

 

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka zapobieganie rokowanie

W przypadku przewlekłego powierzchownego zapalenia błony śluzowej żołądka, zapobieganie ma na celu normalizację diety, unikanie niekontrolowanego przyjmowania leków przeciwzapalnych oraz terminowe leczenie zakażenia Helicobacter pylori. Wdrożenie odpowiedniej diety, która wyklucza pokarmy pobudzające wydzielanie kwasów i uszkadzające błonę śluzową, może pomóc zmniejszyć objawy choroby.

W przypadku zakażenia Helicobacter pylori ważne jest wdrożenie terapii eradykacyjnej, aby zapobiec nawrotom choroby. Długotrwałe leczenie choroby może być konieczne, ponieważ całkowite wyleczenie jest trudne do osiągnięcia. Jednak rokowanie w przypadku przewlekłego powierzchownego zapalenia błony śluzowej żołądka jest ogólnie korzystne na całe życie. Regularne kontrole u gastroenterologa oraz właściwe postępowanie z chorobą mogą pomóc w utrzymaniu zdrowia żołądka i zapobieganiu powikłaniom.

 

Katalog chorób