Parkinsonizm wtórny objawy leczenie

Parkinsonizm wtórny
Choroba

 

Parkinsonizm wtórny, parkinsonizm to zespół objawów charakteryzujących się powolnością ruchów, utratą szybkich, powtarzalnych ruchów kończyn, sztywnością mięśni, drżeniem kończyn (rzadziej głowy) szczególnie w spoczynku, niestabilnością w trakcie chodzenia, skróceniem kroków, szuraniem nóg i brakiem swobodnych ruchów rąk podczas chodzenia.

Choroba Parkinsona jest pierwotną, idiopatyczną chorobą o podłożu genetycznym, podczas gdy parkinsonizm wtórny rozwija się na skutek wpływu określonego czynnika etiologicznego. Wtórny parkinsonizm może być jednym z objawów klinicznych innych chorób lub uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. Przykłady parkinsonizmu wtórnego to parkinsonizm naczyniowy, toksyczny (w tym lekowy), pourazowy itp.

Parkinsonizm wtórny może być wywołany przez zaburzenia krążenia w mózgu, zatrucie substancjami chemicznymi, urazowe uszkodzenie mózgu czy infekcje.

Rozwój parkinsonizmu wiąże się ze śmiercią neuronów produkujących dopaminę w istocie czarnej oraz innych strukturach mózgu. Brak dopaminy nie jest jedyną przyczyną rozwoju parkinsonizmu. Inne mechanizmy patogenezy to oporność receptorów na dopaminę, zwiększony wychwyt zwrotny dopaminy, wzmożona aktywność układu cholinergicznego, degradacja dopaminy przez enzymy MAO i COMT, stymulacja uwalniania dopaminy, zaburzenia ochrony antyoksydacyjnej komórek, naruszenie procesów neuroprotekcji, neurogenezy, oraz niewystarczająca praca układów ograniczających stres.

 

Parkinsonizm wtórny, parkinsonizm objawy

Parkinsonizm wtórny manifestuje się poprzez trzy główne objawy kliniczne: spowolnienie ruchowe, sztywność mięśni i drżenie posturalne. Bradykinezja, czyli zmniejszenie ilości i szybkości ruchu, powoduje, że pacjenci stają się powolni, gestykulacja stopniowo zanika, mimika twarzy się wyczerpuje, a chodzenie przestaje towarzyszyć ruchom rąk. Sztywność mięśniowa objawia się stałym napięciem mięśni, które najpierw jest wykrywane podczas próby biernego poruszania kończynami, a następnie staje się zauważalne w kończynach, które są stale zgięte w łokciach i kolanach. Drżenie posturalne zwykle występuje w rękach i głowie, powodując niewielkie drżenie w spoczynku, które zanika podczas wykonywania czynności motorycznych. Z czasem te objawy prowadzą do znacznego unieruchomienia chorego, towarzysząc temu zaburzenia postawy, takie jak upośledzona koordynacja ruchów i zdolność utrzymywania określonej postawy. Pojawiają się również charakterystyczne zmiany osobowości i zaburzenia mnestyczne.

W przypadku parkinsonizmu wtórnego objawy manifestują się szybciej niż w chorobie Parkinsona i ich postęp jest przyspieszony. Objawy te są zwykle symetryczne, podczas gdy w chorobie Parkinsona pojawiają się po jednej stronie i dopiero po pewnym czasie nabierają charakteru obustronnego. Przy parkinsonizmie wtórnym objawy łączą się z innymi objawami uszkodzenia mózgu, takimi jak zespół piramidalny, ataksja móżdżkowa czy wczesne upośledzenie umysłowe. W anamnezie pacjentów zwykle wskazuje się na działanie jednego lub drugiego czynnika etiologicznego, takiego jak uraz mózgu, udar, przyjmowanie leków przeciwpsychotycznych czy zapalenie mózgu, które poprzedza wystąpienie zespołu Parkinsona. W leczeniu obserwuje się niewielką skuteczność leków dopaminergicznych, a eliminacja czynnika etiologicznego niekiedy przyczynia się do znacznego ustąpienia objawów parkinsonizmu.

Różne warianty etiologiczne parkinsonizmu charakteryzują się różnymi cechami klinicznymi. Na przykład parkinsonizm po zapaleniu mózgu charakteryzuje się silną sztywnością, obecnością wyraźnych objawów wegetatywnych, podczas gdy drżenie jest często nieobecne. W przypadku parkinsonizmu po niedotlenieniu występuje natomiast drżenie. Parkinsonizm naczyniowy towarzyszy zaburzeniom poznawczym i wczesnemu powstawaniu zaburzeń postawy, a drżenie jest wyrażone nieznacznie. W przypadku wtórnego parkinsonizmu w wodogłowiu dominuje triada Hakima  (ang. triade of Hakim), obejmująca otępienie, ataksję i nietrzymanie moczu, a z zwyrodnieniem korowo-podstawnym łączą się objawy korowe, takie jak apraksja, zaburzenie złożonych typów wrażliwości i zespół "obcej" kończyny. W przypadku otępienia z ciałami Lewy'ego parkinsonizm łączy się z upośledzeniem funkcji poznawczych i zaburzeniami psychicznymi, takimi jak psychoza czy zespół omamów.

 

Parkinsonizm wtórny, parkinsonizm rozpoznanie

W identyfikacji objawów parkinsonizmu ważne jest ustalenie, czy są one wtórne, czyli wynikają z innej choroby. Aby to zrobić, należy zbadać historię pacjenta i jego objawy neurologiczne. Jeśli pojawiają się objawy psychopatologiczne, należy skonsultować się z lekarzem psychiatrą. W przypadku podejrzenia wodogłowia lub choroby Wilsona, badanie okulistyczne może pomóc w potwierdzeniu diagnozy. Diagnoza wtórnego parkinsonizmu opiera się na identyfikacji jego przyczyn. Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego mózgu (MRI) jest bardziej pomocne niż tomografia komputerowa (CT) w wykrywaniu ognisk zwyrodnieniowych i różnicowaniu śródmózgowych formacji wolumetrycznych. W przypadku wodogłowia, MRI może wykryć poszerzone komory mózgu, stany pourazowe lub obszary zawałowe, jednak samo ich wykrycie nie wystarcza do postawienia diagnozy wtórnego parkinsonizmu. Interpretacja wyników MRI musi odbywać się w kontekście objawów klinicznych pacjenta, ponieważ wiele chorób mózgu może powodować objawy podobne do choroby Parkinsona.

 

Parkinsonizm wtórny, parkinsonizm leczenie

Leczenie choroby odbywa się w czterech obszarach:

  • Leczenie farmakologiczne lekami;

  • Fizjoterapia;

  • Leczenie neurochirurgiczne;

  • Psychoterapia.

Głównym celem terapii jest opóźnienie procesu umierania neuronów i zmniejszenie częstotliwości występowania objawów klinicznych.

Leczenie farmakologiczne jest dobierane indywidualnie, biorąc pod uwagę objawy, wiek pacjenta, jego ogólny stan zdrowia, stadium i formę choroby.

W przypadku parkinsonizmu polekowego, lek wywołujący objawy jest zastępowany analogiem, który nie hamuje produkcji dopaminy w mózgu. W leczeniu postaci naczyniowej choroby stosuje się środki mające na celu zapobieganie dalszemu uszkodzeniu naczyń mózgowych.

Skuteczne leczenie zespołu i choroby Parkinsona następuje tylko wtedy, gdy pacjent przestrzega zaleceń lekarskich. Terapia ruchowa ma kluczowe znaczenie dla utrzymania aktywności fizycznej, pod warunkiem codziennego wykonywania ćwiczeń.

W ciężkich przypadkach, gdy terapia zachowawcza jest niewystarczająca, pacjent może zostać skierowany na leczenie neurochirurgiczne w celu złagodzenia objawów choroby.

Łączenie farmakoterapii z indywidualnie dobranymi zestawami ćwiczeń fizycznych oraz sesjami psychoterapeutycznymi stymuluje procesy metaboliczne komórek układu nerwowego, poprawia krążenie krwi i stabilizuje błony komórkowe. W efekcie, rozwój procesów chorobowych w neuronach ulega spowolnieniu.

 

Parkinsonizm wtórny, parkinsonizm zapobieganie rokowanie

Rokowanie i zapobieganie parkinsonizmu wtórnego zależą od jego przyczyny.

Zapobieganie parkinsonizmowi wtórnemu:

  • Unikaj ekspozycji na toksyny środowiskowe i przemysłowe, które mogą prowadzić do uszkodzeń mózgu.

  • Regularnie konsultuj się z lekarzem, szczególnie jeśli zażywasz leki przeciw psychotyczne lub inne, które mogą prowadzić do rozwoju parkinsonizmu wtórnego. Dostosowanie dawki lub zmiana leku może być konieczna.

  • Zadbaj o ogólną kondycję zdrowotną, zarówno fizyczną, jak i psychiczną. Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i kontrolowanie chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie, mogą pomóc w ograniczeniu ryzyka.

Rokowanie parkinsonizmu wtórnego zależy od przyczyny oraz szybkości i skuteczności leczenia. W przypadku parkinsonizmu wtórnego spowodowanego lekami, rokowanie jest zwykle dobre, jeśli lekarz zmienia lub przerywa leczenie odpowiedzialne za objawy. W przypadkach, gdy przyczyna jest nieodwracalna (np. uszkodzenie mózgu), leczenie objawowe może pomóc w kontrolowaniu objawów, ale nie zawsze jest możliwe całkowite wyleczenie.

 

Katalog chorób