Beri beri to choroba związana z niedoborem witaminy B1, zwana również tiaminą, przyczynia się ona do prawidłowego przebiegu metabolizmu węglowodanów i tłuszczów. Jego niedobór prowadzi do akumulacji kwasu pirogronowego we krwi człowieka i jego zwiększonego stężenia w układzie nerwowym. Konsekwencją takiego biochemicznego zaburzenia metabolicznego jest encefalopatia Wernickego (ostre uszkodzenie śródmózgowia) lub zapalenie wielonerwowe (uszkodzenie układu nerwowego).
Beri beri została po raz pierwszy zidentyfikowana w Azji Południowo-Wschodniej, gdzie głównym źródłem witaminy B1 był ryż. Choroba beri beri ta znana jest od czasów starożytnych – pojawiała się przede wszystkim w krajach, w których podstawowym pożywieniem jest łuskany ryż (witamina B1 znajduje się w ryżu brązowym, niełuskanym – ryż biały pozbawiony jest wartości odżywczych).
Dość często brak tiaminy wiąże się z niedoborem innych witamin związanych z witaminami z grupy B. Brak tiaminy może wiązać się z ciążą, karmieniem piersią, intensywnym wysiłkiem fizycznym, cukrzycą, gorączką, tyreotoksykozą i innymi schorzeniami.
Czasami rozwój beri beri wynika z naruszenia adsorpcji tiaminy z przewodu pokarmowego. Beri beri może być spowodowana przewlekłym alkoholizmem lub uzależnieniem od narkotyków.
Czasami choroba rozwija się na tle zaburzeń metabolicznych spowodowanych brakiem białek transportowych, upośledzonym uwalnianiem B1 po transporcie i jego nieprawidłowym oddziaływaniem z receptorami komórkowymi, co utrudnia przenikanie tiaminy do tkanek i włączanie jej w procesy biochemiczne. W takim przypadku choroba powstaje przy normalnej zawartości tiaminy w diecie.
Choroba beri beri ma dwa typy:
-
Typ suchy beri beri, w którego trakcie pojawiają się objawy głównie ze strony układu nerwowego,
-
Typ mokry beri beri, który daje objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego.