Atrezja szyjki macicy to wrodzony brak szyjki macicy lub jej nieprawidłowa budowa. Atrezja szyjki macicy jest stanem chorobotwórczym charakteryzującym się nieprawidłowościami w budowie szyjki macicy lub trzonu macicy, co prowadzi do ich infekcji i niedrożności. Chorobie tej towarzyszy brak miesiączki (nie ma krwawienia podczas menstruacji), bolesne odczucia w okresie rzekomej miesiączki, rozwijają się hematometry (krew gromadzi się w macicy), hematosalpinx (krew menstruacyjna gromadzi się w jajowodzie lub występuje krwotok w jajowody). W szczególnie ciężkich przypadkach możliwy jest rozwój ropnej macicy (ropne zapalenie błony śluzowej macicy) i pyosalpinx (choroba spowodowana nagromadzeniem ropnego wysięku w jajowodzie).
Jeśli chodzi o główne przyczyny wystąpienia, atrezję szyjki macicy można podzielić na atrezję nabytą i wrodzoną, która rozwija się w wyniku niepowodzenia wewnątrzmacicznego rozwoju płodu i nieprawidłowego rozwoju wewnętrznego układu rozrodczego płodu. W zależności od umiejscowienia blokady (zakażenia) atrezja macicy dzieli się na atrezję trzonu macicy i jej szyjki macicy. Atrezja kanału szyjki macicy często jest widoczna na poziomie ujścia zewnętrznego lub wewnętrznego, rzadziej jej manifestację można zaobserwować wzdłuż kanału szyjki macicy. Często atrezji szyjki macicy towarzyszą choroby w rozwoju dróg moczowych.
Przyczyny atrezji szyjki macicy
Wrodzona atrezja szyjki macicy często występuje w wyniku narażenia na teratogenne (prowadzące do chorób rozwojowych), czynniki chemiczne lub biologiczne, które działają w okresie embrionalnym lub płodowym (wewnątrzmacicznym). Podczas normalnego funkcjonowania macica i pochwa powstają w wyniku zrostu dystalnych przewodów Müllera. Teratogeny to czynniki, które mogą nieodwracalnie zmienić stan płodu, prowadząc do wystąpienia wad rozwojowych i nieprawidłowości w pracy narządów. Czynniki teratogenne to między innymi przyjmowane leki, przebyte infekcje czy stosowane w czasie ciąży używki. W przypadku odchylenia w procesie zbiegu tych przewodów, w zależności od miejsca, w którym nie doszło do ich połączenia, rozwija się specyficzny typ atrezji szyjki macicy.
Ponieważ zewnętrzne czynniki teratogenne mogą służyć:
-
Infekcje matki (kiła, chlamydia, toksoplazmoza, opryszczka itp.);
-
Leki;
-
Pokarmowe (spowodowane zaburzeniami odżywiania, wyrażające się brakiem lub nadmiarem składników odżywczych) powoduje odchylenia w procesach podziału i metabolizmu komórek;
-
Promieniowanie jonizujące.
Przyczynami nabytej atrezji szyjki macicy są często poważne interwencje lekarzy, uszkodzenie wrażliwych obszarów jamy macicy podczas zabiegów ginekologicznych, w tym aborcja (na przykład nieostrożne łyżeczkowanie jamy macicy, kauteryzacja kanału szyjki macicy silnymi substancjami, prąd elektryczny), zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie szyjki macicy, rak szyjki macicy. Interwencje pourazowe lub stany zapalne powodują, że powierzchnie ziarninujące łączą się między sąsiednimi ścianami, co powoduje powstanie atrezji macicy lub rozwój zrostu wewnątrzmacicznego (zespół Ashermana). W kilku przypadkach atrezja macicy jest spowodowana bliznami przerostowymi. W starszym wieku kobiety mogą czasami doświadczyć samowolnej atrezji kanału szyjki macicy.