Azotemia co to jest, jakie są rodzaje, czynniki ryzyka

Azotemia co to jest, jakie są rodzaje

 

Azotemia to stan charakteryzujący się podwyższonym poziomem związków azotowych, takich jak mocznik, kreatynina, we krwi. Te związki normalnie są usuwane z organizmu przez nerki, ale w przypadkach azotemii nerki nie funkcjonują prawidłowo i nie są w stanie ich skutecznie usuwać.

Wyróżnia się dwa rodzaje azotemii: azotemia prerenalna przednerkowa i azotemia renalna pozanerkowa nerkowa. Azotemia przednerkowa występuje, gdy dochodzi do zmniejszenia przepływu krwi do nerek, co może być spowodowane stanami takimi jak odwodnienie czy niewydolność serca. Azotemia nerkowa natomiast jest spowodowana uszkodzeniem samych nerek, które może wynikać z chorób nerek, infekcji lub stosowania niektórych leków.

Wraz z wzrostem stężenia mocznika we krwi, substancja ta zaczyna być wydalana przez gruczoły potowe, błony śluzowe układu oddechowego oraz przewodu pokarmowego. W jelicie grubym, pod wpływem flory bakteryjnej, mocznik przekształcany jest w toksyczne związki, takie jak węglan amonu, kwas karbaminowy, indykany, itp. Te substancje, po wchłonięciu się do krwiobiegu, działają szkodliwie na błony komórkowe i zaburzają funkcjonowanie enzymów.

Zatrucie produktami azotowymi wpływa na wszystkie narządy, a zwłaszcza na ośrodkowy układ nerwowy. W wyniku tego może pojawić się mocznica, a warto wyjaśnić różnice między mocznicą a azotemią. Azotemia to zespół biochemiczny, który objawia się wysoką zawartością produktów przemiany azotu we krwi, wykrywalnych w badaniach laboratoryjnych. Natomiast mocznica to zespół kliniczny, który wynika z nagromadzenia tych samych metabolitów i może obejmować encefalopatię, zmiany dystroficzne w skórze, polineuropatię itp. Mocznica jest spowodowana azotemią.

W przypadku azotemii przednerkowej najczęstszą przyczyną jest zmniejszenie przepływu krwi do nerek, co prowadzi do niedotlenienia i uszkodzenia tkanek nerkowych. Mogą to być na przykład:

  • Odwodnienie spowodowane brakiem płynów w organizmie, na przykład w wyniku biegunki, wymiotów lub braku spożywania wystarczającej ilości płynów.

  • Niedociśnienie tętnicze spowodowane zmniejszeniem ciśnienia krwi, co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi do nerek.

  • Zator naczyniowy zablokowanie tętnicy nerkowej przez skrzep lub blaszkę miażdżycową, co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi do nerek.

  • Niewydolność serca serce nie jest w stanie efektywnie pompować krwi, co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi do nerek.

  • Hipowolemia - zmniejszenie objętości krwi krążącej w organizmie, na przykład w wyniku krwotoku.

Azotemia renalna jest zazwyczaj spowodowana uszkodzeniem tkanek nerkowych, co prowadzi do zaburzeń ich funkcjonowania. Przyczyny mogą być różne, m.in.:

  • Choroby nerek takie jak przewlekła choroba nerek, ostre uszkodzenie nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, choroba IgA, nefropatia cukrzycowa, nefropatia IgA czy nefropatia toczniowa.

  • Stosowanie niektórych leków takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, a także kontrasty do badań obrazowych.

  • Infekcje np. sepsa, która może prowadzić do uszkodzenia nerek.

  • Choroby wątroby w przypadku niektórych chorób wątroby, takich jak marskość wątroby, dochodzi do zaburzeń funkcjonowania nerek.

  • Choroby krwi takie jak białaczki czy szpiczak, mogą prowadzić do uszkodzenia nerek.

  • Niedoczynność tarczycy może prowadzić do uszkodzenia nerek.

  • Zespół Addissona prowadzi do zaburzeń funkcjonowania kory nadnerczy, co może wpłynąć na funkcjonowanie nerek.

 

Objawy azotemii mogą być niespecyficzne i zależą od stopnia uszkodzenia nerek oraz od przyczyny choroby. W początkowych stadiach azotemii może nie występować żadnych objawów, a choroba może być wykryta jedynie poprzez badania laboratoryjne.

W późniejszych stadiach choroby, kiedy poziom związków azotowych we krwi rośnie, mogą pojawić się następujące objawy:

  • Zmniejszenie wydzielania moczu lub nietypowy kolor moczu

  • Obrzęki, zwłaszcza w okolicach stóp i kostek

  • Nudności, wymioty, ból brzucha, utrata łaknienia

  • Zmęczenie, osłabienie, apatia

  • Zmniejszenie masy ciała

  • Zaburzenia snu

  • Zwiększone pragnienie i częste oddawanie moczu

  • Zmniejszenie ostrości widzenia

 

Azotemia może być wykryta poprzez badania laboratoryjne krwi i moczu, które pozwalają na określenie poziomu związków azotowych, takich jak kreatynina i mocznik, oraz ocenę funkcjonowania nerek.

W badaniu krwi mierzy się stężenie kreatyniny i mocznika. Zwiększone stężenie tych substancji może wskazywać na problemy z funkcjonowaniem nerek. Ponadto, w badaniach krwi można mierzyć poziom elektrolitów, takich jak sód, potas i chlorki, które mogą być zaburzone w przypadku zaburzeń wodno-elektrolitowych związanych z azotemią.

W badaniu moczu może być oceniany poziom białka i elektrolitów, a także kolor, zapach i wygląd moczu. W przypadku azotemii, mocz może mieć ciemniejszy kolor i intensywniejszy zapach.

Oprócz badań laboratoryjnych, lekarz może przeprowadzić badanie fizykalne i ocenę objawów, takich jak zmniejszenie wydzielania moczu czy obrzęki. W niektórych przypadkach może być również konieczne wykonanie badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, w celu dokładniejszej oceny stanu nerek.

 

Leczenie azotemii zależy od przyczyny choroby. W przypadku azotemii prerenalnej, czyli spowodowanej zmniejszonym przepływem krwi do nerek, konieczne jest szybkie wyrównanie stanu odwodnienia lub hipowolemii. W tym celu pacjent może otrzymać wlewy płynów dożylnych lub leki zwiększające ciśnienie krwi.

W przypadku azotemii renalnej, czyli spowodowanej uszkodzeniem tkanek nerkowych, leczenie zależy od przyczyny uszkodzenia. W niektórych przypadkach może być konieczna hospitalizacja i podanie leków, takich jak antybiotyki w przypadku zakażenia lub kortykosteroidy w przypadku choroby autoimmunologicznej. W cięższych przypadkach może być konieczne leczenie dializą lub przeszczepem nerki.

 

Współczynnik mocznik/kreatynina może pomóc w różnicowaniu przyczyn azotemii. Współczynnik ten jest obliczany na podstawie wyników badań mocznika i kreatyniny we krwi, a jego wartość może wskazywać na przyczynę azotemii.

W przypadku azotemii prerenalnej, czyli spowodowanej zmniejszonym przepływem krwi do nerek, zazwyczaj obserwuje się zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny we krwi, ale proporcjonalnie bardziej zwiększa się stężenie mocznika niż kreatyniny. Współczynnik mocznik/kreatynina w tej sytuacji jest zwykle zwiększony i wynosi powyżej 20.

W przypadku azotemii renalnej, czyli spowodowanej uszkodzeniem nerek, zazwyczaj obserwuje się podobne zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny we krwi. Współczynnik mocznik/kreatynina w tej sytuacji jest zwykle obniżony i wynosi mniej niż 15.

Normalne wartości mocznika i kreatyniny we krwi mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium, w którym badanie zostało wykonane. Poniżej przedstawiam orientacyjne wartości referencyjne tych parametrów.

  • Mocznik:

    • Dorośli: 17-43 mg/dL (5,5-14,5 mmol/L)

    • Dzieci: 5-18 mg/dL (1,7-6 mmol/L)

  • Kreatynina:

    • Dorośli mężczyźni: 0,8-1,3 mg/dL (71-115 µmol/L)

    • Dorośli kobiety: 0,6-1,1 mg/dL (53-97 µmol/L)

    • Dzieci: zależy od wieku i płci, wartości referencyjne są podawane przez laboratorium.

 

ZOBACZ ZDJĘCIA CHORÓB SKÓRNYCH NA ...